Bir dönem fiyat avantajıyla öne çıkan otobüs yolculuğu, bugün birçok hatta bu avantajını tamamen kaybetmiş durumda. Özellikle popüler güzergâhlarda uçak biletlerinin otobüs fiyatlarının altına inmesi, yolcu tercihlerini doğrudan etkiliyor. İstanbul–Bodrum hattında uçak biletleri 850 TL’den başlarken, aynı hat için otobüs biletlerinin 1.200 TL’ye kadar çıkması bu tabloyu net biçimde ortaya koyuyor.
Firmalar Bir Bir Faaliyeti Bırakıyor
Türkiye Otobüsçüler Federasyonu Başkanı Birol Özcan, karayolu yolcu taşımacılığının son beş yılda ciddi bir küçülme yaşadığını belirtiyor. Türkiye genelinde D1 ve B1 yetki belgesine sahip ana firma sayısının 500’ün üzerinden 300’lü rakamlara gerilediği ifade ediliyor. Özcan, bu süreçte birçok yerel firmanın tamamen sektörden çekildiğini, ayakta kalabilenlerin ise ulusal markaların çatısı altına girmek zorunda kaldığını söylüyor. Sektörde bireysel otobüsçülük modelinin hızla sona erdiği vurgulanıyor.
Maliyet Baskısı Dayanılmaz Noktada
Sektör temsilcilerine göre otobüs işletmelerinin giderlerinin yaklaşık yüzde 60’ını akaryakıt oluşturuyor. Son yıllarda akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışların, bilet fiyatlarına yansıtılamadığı belirtiliyor. Amortisman, yedek parça, personel, sigorta ve bakım giderlerindeki artışlar firmaların sermayesini tüketmiş durumda. Kamu hizmeti niteliğinde bir iş yapılmasına rağmen, sektörün lüks tüketim araçlarıyla aynı fiyat üzerinden yakıt almak zorunda kalması eleştiriliyor. ÖTV’siz akaryakıt talebi, artık bir teşvikten ziyade sektörün ayakta kalabilmesi için zorunlu bir adım olarak görülüyor.
Otobüsler Otoparklarda Bekliyor
Yolcu sayılarındaki düşüş, sefer sayılarına da doğrudan yansıyor. Pandemi öncesinde İstanbul Esenler Otogarı’ndan günlük 1.800 ila 2.000 otobüs çıkarken, bugün bu sayının 800’lere kadar düştüğü ifade ediliyor. Doluluk oranı yüzde 50’nin altına inen seferler ya birleştiriliyor ya da tamamen iptal ediliyor. Birçok otobüsün günlerce, hatta haftalarca otoparklarda beklediği belirtiliyor. Sektör temsilcileri, bu tablonun sürdürülebilir olmadığını dile getiriyor.
Tren ve Havayolu Rekabeti Artıyor
Yüksek hızlı tren hatlarının aktif olduğu Ankara–İstanbul, Ankara–Sivas ve Konya gibi güzergâhlarda otobüs yolcusunda yüzde 35 ila 40 arasında düşüş yaşandığı belirtiliyor. Havayolu şirketlerinin erken rezervasyon ve dinamik fiyatlandırma politikaları da otobüs taşımacılığını zorluyor. Sektör, yıkıcı rekabetin önüne geçilmesi için taban fiyat uygulamasının korunmasını, KDV oranının yüzde 20’den yüzde 8’e düşürülmesini ve köprü ile otoyol geçişlerinde özel tarife uygulanmasını talep ediyor. Aksi halde otobüs taşımacılığında daralmanın daha da hızlanacağı ifade ediliyor.
