Hususi damgalı pasaport almak isteyen vatandaşların öncelikle kanunda belirtilen hak sahipliği şartlarından birini taşıması gerekiyor. Çalışan kamu görevlilerinde kadro derecesi ve görev bilgileri, emeklilerde ise emekli olunan tarihteki kadro ve unvan gibi bilgiler başvuruda önem taşıyor.
Başvuru sürecinin yanında 2026 yılında yeşil pasaport kapsamının genişletilmesine ilişkin yeni bir Meclis hareketliliği yaşandı. İki ayrı kanun teklifi İçişleri Komisyonu'na gönderildi. Bunlardan biri pilotları, diğeri mühendis ve mimarları ilgilendiriyor.
Pilotlar için hazırlanan düzenlemede 5 yıl fiili uçuş hizmeti şartı öne çıkıyor. Mühendis ve mimarlara yönelik teklifte ise TMMOB'ye bağlı odalara üyelik ve en az 10 yıllık mesleki kıdem şartı öngörülüyor. Bu koşulların bugün itibarıyla yürürlükte olmadığı ve tekliflerin yasalaşmadığı unutulmamalı.
YEŞİL PASAPORT BAŞVURUSU İÇİN HANGİ BELGELER GEREKİYOR?
Başvuru sırasında hak sahipliğinin durumuna göre farklı belgeler istenebiliyor. Çalışan kamu görevlileri için kurum tarafından düzenlenen hususi pasaport talep formu temel belgeler arasında yer alıyor. Formda hak sahibi ve birlikte pasaport alacak aile bireylerinin bilgileri bulunuyor.
Emekli olanlardan emeklilik yazısı, görevinden istifa veya çekilme nedeniyle ayrılanlardan ise ilgili kurumlardan alınan belgeler talep edilebiliyor. Bu belgelerde kişinin kadro derecesi ve görev unvanının gösterilmesi gerekiyor.
KİMLERİN YEŞİL PASAPORT HAKKI BULUNUYOR?
Mevcut uygulamada 1, 2 ve 3. derece kadrolarda bulunan belirli devlet memurları ile bu derecelerden emekli olanlar önemli bir hak sahibi grubunu oluşturuyor. Eski TBMM üyeleri ve eski bakanlar da kanunda sayılan kişiler arasında.
Bazı belediye başkanları görev süreleri boyunca hususi pasaport alabiliyor. Ayrıca geçmişte belirli koşullarla özelleştirilen bazı kamu kuruluşlarında çalışan veya emekli olan personel için de özel hükümler bulunuyor.
Hak sahibinin eşi ve çocukları açısından da ayrı şartlar uygulanıyor. Özellikle çocuklarda yaş, medeni durum, çalışma ve eğitim durumuna ilişkin kriterler dikkate alınıyor.
YENİ TEKLİFLER MECLİS'TE HANGİ AŞAMADA?
Pilotlara ilişkin teklif 30 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına geldi ve 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi. Teklif, 5 yıl fiilen uçuş hizmeti veren pilotlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor.
Mühendis ve mimarlara ilişkin tekliflerden güncel olarak komisyon gündeminde bulunan düzenleme ise TMMOB'ye bağlı odalara üye ve en az 10 yıl kıdeme sahip mühendis ve mimarları hedefliyor. Bu teklif de 1 Ekim itibarıyla İçişleri Komisyonu'nda bulunuyor.
SUUDİ ARABİSTAN İLE YEŞİL PASAPORT GELİŞMESİ NE?
Yeşil pasaport gündemindeki bir başka gelişme Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki vize muafiyeti anlaşması oldu. İki ülke arasında diplomatik ve hususi pasaport hamillerinin vize yükümlülüğünden karşılıklı olarak muaf tutulmasına ilişkin anlaşma imzalanmıştı.
Düzenleme kapsamında diplomatik ve hususi pasaport sahiplerinin 180 günlük dönem içerisinde 90 günü aşmamak üzere vizesiz giriş, transit geçiş ve geçici konaklama imkânından yararlanması öngörülüyor. Bu gelişme pasaportun kapsamını değiştirmiyor; mevcut yeşil pasaport sahiplerinin seyahat imkânları açısından ayrı bir uygulama niteliği taşıyor.
YENİ HAKLAR NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Pilotlar, mühendisler ve mimarlar için önerilen yeni hakların yürürlüğe girmesi için kanun tekliflerinin yasama sürecini tamamlaması gerekiyor. Komisyon aşamasında bulunan düzenlemeler henüz başvuru yapılabilecek yeni bir hak oluşturmuyor.
Bu nedenle mevcut hak sahipleri yürürlükteki şartlara göre işlem yaparken yeni meslek grupları açısından Meclis'teki sürecin sonucu bekleniyor.
