Türkiye’de emeklilik sisteminde yaş ve prim gününün birlikte aranması genel ilke olarak sürse de her çalışan için aynı koşulların geçerli olamayacağı kabul ediliyor. Bu nedenle belirli gruplar için ayrı düzenlemeler uygulanıyor.
Sağlık sorunları, engellilik durumu, bakmakla yükümlü olunan çocuklar ve sigorta başlangıcı tarihine bağlı haklar, erken emeklilik seçeneklerinin temelini oluşturuyor. Bu kapsamda yaş beklemeden emeklilik konusu çok sayıda çalışan tarafından yakından takip ediliyor. Farklı modeller, çalışma hayatı boyunca çeşitli zorluklarla karşılaşanlar için alternatif imkân niteliği taşıyor.
1.800 günle malulen emeklilik nasıl mümkün oluyor?
Malulen emeklilik, çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybettiği sağlık kurulu raporuyla belgelenen sigortalılar için uygulanıyor. Bu durumda 1.800 prim günü ve en az 10 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanması yeterli kabul ediliyor. Yaş şartı aranmadan emekli aylığı bağlanabiliyor. Başkasının bakımına muhtaç durumda olanlarda ise 10 yıl sigortalılık şartı aranmıyor ve yalnızca 1.800 gün prim yeterli oluyor.
Engelli çocuğu olan annelere sağlanan ek prim avantajı
Engelli çocuğu bulunan anneler için sağlanan erken emeklilik uygulaması özel bir başlık oluşturuyor. Çalışılan süre boyunca ödenen primlerin yüzde 25’i toplam prim gününe ekleniyor. Aynı süre emeklilik yaşından düşülerek emeklilik zamanı öne çekiliyor. Böylece hem prim tamamlama süresi kısalıyor hem de yaş şartı daha erken bir tarihe taşınmış oluyor.
1999 öncesi sigortalılar için 3.600 gün seçeneği
8 Eylül 1999’dan önce sigorta başlangıcı bulunanlar, 3.600 prim gününü tamamlamaları halinde belirli yaş şartlarıyla emekli olabiliyor. Bu kapsamda kadınlar için 49 yaş, erkekler için 55 yaş uygulanıyor. Normal emeklilikte aranan yüksek prim günlerine kıyasla bu düzenleme daha düşük primle emeklilik imkânı sunuyor.
1999 sonrası sigortalılar için yaş şartı neden sürüyor?
1999 sonrasında sigorta girişi olanlarda yaş şartı devam ediyor. Ancak doğum borçlanması ve askerlik borçlanması gibi mekanizmalarla sigorta başlangıcı geriye çekilebiliyor. Böylece emeklilik yaşı birkaç yıl öne alınabiliyor.
