Ulaştırma ve lojistik sektörünün en önemli girdilerinden biri olan akaryakıt fiyatları, makroekonomik dengeler üzerinde stratejik bir öneme sahip bulunuyor. Küresel enerji koridorlarındaki hareketlilik, yerel piyasalardaki tarife yapılarını doğrudan baskı altına alıyor. Ekonomi yönetimi, bu baskının piyasalara olan olumsuz yansımalarını asgari düzeyde tutabilmek amacıyla vergi enstrümanlarını aktif bir şekilde kullanıyor. Dönemsel olarak uygulanan bu politikaların yasal süreleri ise mevzuat çerçevesinde yeniden dizayn ediliyor.
MALİYET ARTIŞLARINDA VERGİ FRENİ
Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının tırmanışa geçmesi, yerel pazarda benzin ve mazot fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturdu. Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik riskler ve Orta Doğu merkezli siyasi gerilimler, ham petrol maliyetlerini artırmaya devam ediyor. İç piyasada bu hafta benzinde 2 lira 69 kuruş, motorinde ise 3 lira 12 kuruş fiyat artışı yaşandı. Ancak eşel mobil mekanizması sayesinde bu maliyet artışının yaklaşık olarak yarısı oranındaki kısım pompa fiyatlarına yansıtılmayarak özel tüketim vergisinden karşılandı.
TÜKETİCİYE YANSIYAN GÜNLÜK MALİ BOYUT
Uygulanan vergi ayarlaması, araç sahiplerinin akaryakıt istasyonlarında ödediği tutarlarda doğrudan tasarruf sağladı. Sürücülerin 50 litrelik bir depo dolumunda motorinde 156 lira, benzinde ise 135 lira daha az ödeme yapması sağlandı. Türkiye genelindeki günlük akaryakıt tüketim verileri baz alınarak yapılan analizlerde, özel tüketim vergisi üzerinden yapılan bu indirimin tüketicilere sağladığı günlük mali faydanın 240 milyon lira civarında olduğu tespit edildi. Sistem, fiyat şoklarının ani bir şekilde piyasaya yayılmasını engelleme işlevi gördü.
AĞUSTOS AYINDA DESTEK ORANI DÜŞECEK
Mevzuatta yapılan son değişikliklere göre, yurt içi rafineri fiyatlarındaki yükselişlerin yarısının vergi indirimiyle kompanse edilmesi süreci 31 Temmuz'a kadar devam edecek. Yeni aya girilmesiyle birlikte destek limitlerinde daralmaya gidilecek. 1 Ağustos ile 30 Eylül tarihleri arasındaki iki aylık kesitte, maliyet artışlarının karşılanma oranı yüzde 25 baz puan seviyesine indirilecek. Bu durum, küresel piyasalardaki yükselişlerin iç piyasaya daha fazla sirayet etmesine yol açacak.
İNDİRİMLER VERGİYE DÖNÜŞECEK
Belirlenen takvim doğrultusunda, eşel mobil sistemi 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla tamamen son bulacak. Bu tarihten sonra fiyat istikrarını sağlamak adına farklı bir yöntem izlenecek. Rafineri fiyatlarında aşağı yönlü bir hareketlilik veya indirim dalgası yaşanması durumunda, indirim tutarı kadar özel tüketim vergisi oranlarında artışa gidilecek. Sonuç olarak, ham petrol fiyatlarındaki düşüşler tabelalara indirim olarak yansımayacak, devletin vergi gelirlerini eski seviyesine getirmek amacıyla değerlendirilecek.
