Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan Bitlis Tatvan Belediyesinin 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, belediyenin mali yönetimi ve gerçekleştirdiği işlemlere ilişkin dikkat çeken tespitleri ortaya koydu.
Ekim 2026 tarihli raporda, belediyenin mali tabloları, personel istihdamı, ihaleleri, taşınmaz işlemleri, toplu ulaşım hizmetleri ve gelir tahsilatları incelendi. Denetim sonucunda toplam 62 bulguya yer verildi.
49 yıllık minibüs hattı ihalesi için bakanlık kararı tespiti
Rapordaki dikkat çekici bulgulardan biri, minibüs hatlarının 49 yıllığına imtiyaz yoluyla devredilmesine ilişkin işlemler oldu.
Sayıştay, belediyelerin toplu ulaşım hizmetlerini Danıştayın görüşü ve ilgili bakanlığın kararıyla, süresi 49 yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceğini hatırlattı. Ancak Tatvan Belediyesinin söz konusu işlemi İçişleri Bakanlığı kararı alınmadan, encümen kararıyla gerçekleştirdiğini belirtti.
Raporda, 2018 yılında yürürlüğe giren mevzuat değişikliği öncesinde İçişleri Bakanlığının, sonrasında ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili karar makamı olduğu ifade edildi.
Sayıştay, söz konusu minibüs hatlarının devrine ilişkin işlemlerin mevcut mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, bakanlık kararı alınmadan gerçekleştirilen 49 yıllık imtiyaz işlemini mevzuata aykırı buldu.
Denetim tespiti üzerine belediye tarafından konunun Belediye Meclisine yazılı olarak bildirildiği ifade edildi.
48 minibüs hattının süresiz veya süresi belirtilmeden kiralandığı tespit edildi
Raporda toplu ulaşım hizmetlerine ilişkin bir başka bulguda ise Tatvan ilçe sınırları içerisindeki toplam 48 minibüs hattının kiralama işlemleri ele alındı.
Sayıştay incelemesinde, sonuncusu 2003 yılında olmak üzere farklı tarihlerde ihale komisyonu kararlarıyla kiralanan hatların bazılarının süre belirtilmeksizin ruhsat verilerek, bazılarının ise süresiz çalışma izni adı altında üçüncü kişilere kullandırıldığı tespit edildi.
Raporda, toplu taşıma hizmetlerinin üçüncü kişilere gördürülebilmesi için sürenin ve şartların açıkça belirlenmesi, işlemlerin ihale yoluyla gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Ayrıca mevzuata aykırı şekilde süresiz verilen hatlar bakımından doğrudan kazanılmış haktan söz edilemeyeceği değerlendirildi. Bununla birlikte Sayıştay, geçmişteki idari uygulamalar nedeniyle hat sahiplerinde hukuka uygunluk beklentisi oluşabileceğine dikkat çekerek, yeniden ihale sürecine geçilmeden önce makul bir geçiş süresi tanınması ve ilgililerin bilgilendirilmesi gerektiğini belirtti.
Raporda, minibüs hatlarının en fazla 10 yıl süreyle işletme hakkı devredilebilecek şekilde, süre ve şartları açıkça belirtilerek ihale edilmesi gerektiği kaydedildi.
Tatvan Su (Aqua) Parkı için mühürleme, yıkım ve satış işlemleri raporda
Sayıştay raporunda Tatvan Su (Aqua) Parkı ve sosyal tesisine ilişkin tespitler de geniş yer tuttu.
Karşıyaka Mahallesi 215 ada 2 parselde bulunan tesisin, imara aykırı olduğu gerekçesiyle 6 Eylül 2019 tarihinde belediye tarafından mühürlendiği belirtildi. Ayrıca 22 Ekim 2020 tarihinde kiracıya 102 bin 580 lira 39 kuruş imar para cezası uygulandığı, 7 Mart 2024 tarihli ve 39 sayılı Belediye Meclisi kararıyla da yapının yıkımına karar verildiği aktarıldı.
Buna rağmen tesisin kullanılmaya devam ettiği Sayıştay tarafından tespit edildi.
Raporda, yapı kullanma belgesi bulunmayan tesise 8 Eylül 2020 tarihinde bir yıl süreli geçici iş yeri açma ve çalışma izni verildiği, bu iznin süresi dolmasına rağmen tesisin faaliyetinin devam ettiği belirtildi.
Sayıştay, yapı kullanma belgesi bulunmayan ve imara aykırı olduğu tespit edilen tesise geçici çalışma izni verilmesini mevzuata aykırı değerlendirdi. Tesisin çalışma ruhsatı bulunmadığı için faaliyetinin men edilmesi ve daha önce alınan yıkım kararının uygulanması gerektiğini bildirdi.
77 milyon liralık satış işleminde üst yapı bedeli tartışması
Tatvan Aqua parkına ilişkin rapordaki bir diğer önemli tespit ise tesisin bulunduğu arazi ve üzerindeki yapıların birlikte satışa çıkarılması oldu.
Sayıştay raporuna göre, yapılaşmaya kapalı olduğu belirtilen ve afete maruz bölge ile Van Gölü doğal sit alanında kalan taşınmaz için 60 milyon lira, üzerindeki yapı için ise 16 milyon 628 bin 857 lira muhammen bedel belirlendi.
Arazi ve üzerindeki yapının toplam 77 milyon liraya kiracı şirkete satılmasının kararlaştırıldığı belirtildi.
Ancak raporda, kiracı tarafından arazi bedelinin belediyeye ödendiği, üst yapıya ilişkin bedelin ise sözleşme hükümleri gereğince kiracının elde etmesi gereken gelir olarak belediyeye ödenmediği ifade edildi.
Sayıştay, 7 Mart 2024 tarihli Belediye Meclisi kararıyla yıkımına karar verilen ve imara aykırı olduğu tespit edilen yapının satış işleminde muhammen bedele dahil edilmesini de mevzuat yönünden uygun bulmadı.
Raporda, imar mevzuatına aykırı ve yıkılması zorunlu yapıların oluşturduğu ekonomik değerlerin korunamayacağı, bu tür yapıların satışının mümkün olmadığı değerlendirmesine yer verildi.
Personel giderleri yüzde 40'lık yasal sınırı aştı
Belediyenin personel harcamaları da denetim raporunda yer alan önemli başlıklardan biri oldu.
Sayıştay, belediye şirketi personeli dahil toplam personel giderlerinin, mevzuatta belirlenen yüzde 40'lık sınırı aştığını tespit etti.
Rapora göre belediyenin 2025 yılı toplam personel gideri 541 milyon 456 bin 791 lira 14 kuruş olarak gerçekleşti. Mevzuat kapsamında hesaplanan 1 milyar 163 milyon 241 bin 108 lira 23 kuruşluk tutarın yüzde 40'ı esas alındığında personel giderlerinin yüzde 46,55 seviyesine ulaştığı belirlendi.
İlgili düzenlemeye göre personel giderlerinin belirlenen sınırı aşması halinde, bu oran yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaması, ihtiyaç halinde ise ilgili bakanlıktan izin alınması gerekiyor.
Doğrudan temin ve pazarlık usulü alımlarda yüzde 10 sınırı aşıldı
Raporda belediyenin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında belirlenen yüzde 10'luk sınırı Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı tespit edildi.
Kanun'un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan alımların, ilgili bütçe ödeneklerinin yüzde 10'unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı hatırlatıldı.
Sayıştayın hesaplamasına göre 2025 yılında mal alımlarında 37 milyon 915 bin 555 lira 90 kuruş, hizmet alımlarında ise 125 milyon 621 bin 717 lira 65 kuruş tutarında sınır aşımı gerçekleşti.
Belediye tarafından denetim tespiti üzerine gerekli işlemlerin yapılacağının bildirildiği kaydedildi.
İhtiyaçların kısımlara bölünerek doğrudan temin edilmesi
Raporda, aynı nitelikteki bazı ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle karşılandığı da tespit edildi.
Sayıştay, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun temel ilkeleri doğrultusunda, açık ihale usulüyle karşılanması gereken ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla bölünerek temin edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu belirtti.
Dört taşınmaz 10 yıldan uzun süreyle kiraya verildi
Belediyenin taşınmaz kiralama işlemlerinde de mevzuata aykırılık tespit edildi.
Raporda, belediye mülkiyetinde bulunan 4 taşınmazın 10 yıldan fazla süreyle kiraya verildiği belirtildi.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 64'üncü maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18 ve 34'üncü maddelerine atıfta bulunan Sayıştay, belediye taşınmazlarının genel olarak 10 yılı geçmeyecek şekilde kiraya verilebileceğini, üç yılı aşan kiralamalarda karar yetkisinin Belediye Meclisine ait olduğunu hatırlattı.
Belediye gelirlerinin tahsilatında eksiklikler
Raporda belediyenin gelir tahsilat işlemleri de incelendi.
Sayıştay, vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarına ilişkin ödeme emirlerinin zamanında tebliğ edilmediğini, ödeme emri tebliğ edilmesine rağmen borcunu ödemeyen ilgililer hakkında haciz işlemlerinin başlatılmadığını belirtti.
Bu uygulamalar nedeniyle bazı gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük kaldığı ifade edildi.
Ayrıca su gelirlerinin takibinde ve tahsilatında etkinliğin sağlanamadığı, çevre temizlik vergisinin mevzuata uygun şekilde tarh ve tahakkuk ettirilmediği, bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük olduğu raporda yer aldı.
Belediyenin 2025 yılı bütçe gelirleri toplamı 1 milyar 385 milyon 149 bin 874 lira 26 kuruş olarak gerçekleşirken, bütçe giderleri 1 milyar 381 milyon 238 bin 278 lira 30 kuruş oldu. Bütçe gelirlerinin tahmini gelire göre gerçekleşme oranı yüzde 107,76, giderlerin gerçekleşme oranı ise yüzde 99,70 olarak açıklandı.
İç kontrol sisteminin mevzuata uygun kurulmadığı belirtildi
Sayıştayın değerlendirmesinde belediyenin iç kontrol sistemine ilişkin önemli eksiklikler de sıralandı.
Raporda; görev, yetki ve sorumlulukların tam olarak belirlenmediği, personel politikalarının oluşturulmadığı, performans programının hazırlanmadığı, kurumsal risklerin belirlenmediği ve risk değerlendirmesine yönelik çalışma yapılmadığı ifade edildi.
Ayrıca ön mali kontrol sisteminin mevzuata uygun kurulmadığı, iç kontrol standartlarına uyum eylem planının hazırlanmadığı ve belediye bünyesinde iç denetim biriminin bulunmadığı kaydedildi.
Sayıştay, bu eksiklikler nedeniyle belediyenin iç kontrol sisteminin ilgili mevzuata uygun olarak kurulmadığı sonucuna vardı.
Önceki yılın bazı bulguları da giderilmedi
Raporda dikkat çeken bir diğer husus ise 2024 yılı denetiminde tespit edilen bazı eksikliklerin 2025 yılında da devam etmesi oldu.
Sayıştay, önceki yılın raporunda yer alan bazı bulguların gereğinin yerine getirilmediğini belirtti. Bunlar arasında minibüs hatlarının 49 yıllığına ihale edilmesi, hat işletme haklarının süresiz veya süre belirtilmeden kiralanması, bütçe ödeneğinin yüzde 10 sınırının aşılması, taşınmazların belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda olmadığı halde kiralanması ve doğrudan temin işlemleri yer aldı.
Söz konusu hususların 2025 yılı raporunda yeniden bulgu konusu edildiği bildirildi.
Denetim görüşünde mali tablolar için istisna
Sayıştay, Tatvan Belediyesinin 2025 yılı mali rapor ve tablolarına ilişkin denetim görüşünde, denetim görüşünün dayanağı olan yedi bulguda belirtilen hesap alanları hariç olmak üzere mali tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine vardı.
Raporda ayrıca taşınmaz kayıtları, muhasebe işlemleri, amortisman uygulamaları ve taşınır mal yönetimine ilişkin eksiklikler de denetim görüşünün dayanağı olan bulgular arasında sıralandı.
Sayıştay raporunda yer alan tespitlerin ardından belediyenin bu konularda gerçekleştireceği düzeltici işlemler ve mevzuata uygunluk çalışmalarının takip edilmesi bekleniyor.
