Bankaların risk iştahının azalması ve fonlama maliyetlerinin tırmanması, kredi musluklarının sadece kısılmadığını, aynı zamanda çok daha "pahalı" hale geldiğini gösteriyor.
Matematiksel Şok: 400 Bin TL’lik Kredi Denklemi
Basit bir hesaplama yapıldığında, 36 ay vadeli 400 bin TL kredi kullanmak isteyen bir vatandaş, %2,99 gibi "en iyimser" senaryoda bile 670 bin TL gibi bir geri ödemeyle karşılaşıyor. Ancak piyasa ortalaması olan %3,25’lik faiz dilimine girdiği an, taksitler 20 bin TL sınırını zorlarken, toplam geri ödeme tutarı 720 bin TL seviyelerine çıkıyor. Eğer risk profili nedeniyle %3,49 bandından kredi kullanmak zorunda kalırsanız, cebinizden çıkacak rakam 760 bin TL’ye fırlıyor. Yani sadece faiz oranı tercihi veya banka politikası, aradaki makası 100 bin TL’ye yakın bir farkla açıyor.
Geleceği Harcamak mı, Beklemek mi?
Tüketiciler için artık temel soru "aracı kaça alıyorum" değil, "aylık taksiti hane bütçesinin ne kadarını yutuyor" haline dönüştü. Aylık 20 bin TL’nin üzerindeki taksitler, bir otomobili lüks bir tüketim maddesinden çıkarıp, sürdürülebilirliği zor bir finansal taahhüde dönüştürüyor. Vatandaş, bu yükün altına girmenin riskini tartarken, "acaba birkaç ay daha beklesem faizler düşer mi?" sorusuyla bir ikileme düşüyor. Bu durum, piyasada ciddi bir erteleme eğilimini beraberinde getiriyor; insanlar ihtiyaçlarını tamamen rafa kaldırmıyor ama "şimdi değil, belki yaza doğru" diyerek kararlarını bekletiyor.
Borçlanma Kapasitesinin Sınırları
Bankaların uyguladığı bu yüksek faiz politikası, bireylerin borçlanma kapasitesini de sınırlıyor. Gelir seviyesi sabit kalan veya enflasyon karşısında eriyen vatandaş için, mevcut kredi maliyetleri "ulaşılabilir" sınırın çoktan dışına taştı. Kredi kartı taksit sınırlamaları ve taşıt kredilerindeki bu tırmanış, otomobil piyasasında talebi baskılamaya devam ediyor. Önümüzdeki süreçte, eğer gelir düzeyinde radikal bir iyileşme olmazsa, bireysel taşıt kredisi hacminin daha da daralması kaçınılmaz bir sonuç olarak görünüyor.