Takvimler netleşti. Bayramın arife günü 26 Mayıs Salı gününe denk geliyor. Tatilin ilk günü 27 Mayıs Çarşamba olarak belirlendi. Kapanış ise 30 Mayıs Cumartesi günü yapılacak. Toplamda 4,5 günlük yasal bir tatil süreci var. Hükümet pazartesi ve salı günlerini de kamu çalışanları için idari izin kapsamına aldı. Böylece memurlar için 9 günlük kesintisiz bir dinlenme fırsatı doğdu. Özel sektörde ise durum tamamen farklı bir işleyişe tabi. Karakaş, idari izin kararının özel sektörü bağlamadığını hatırlattı. İşverenler inisiyatif alarak personeline bu izni kullandırabilir. Yıllık izin veya telafi çalışması gibi yöntemlerle bu köprü günleri birleştirilebilir. Dayatma yapılamaz. Karşılıklı iyi niyet çerçevesinde kararlar alınması gerekiyor.
Bayramda Zorla Çalıştırma ve İşten Çıkarma
İş hukukunda kurallar çok açık. İşçinin açık onayı alınmadan bayram tatilinde mesai yaptırılamıyor. Bireysel veya toplu iş sözleşmesinde bağlayıcı bir madde yoksa, personel çalışmayı reddedebilir. Sırf "hayır" dediği için kimse kapı önüne konulamaz. Onay vermeyen bir çalışanın iş akdinin feshedilmesi doğrudan kıdem tazminatı hakkı doğuruyor. Zorla mesaiye çağırmak, işçi cephesinde haklı fesih nedeni sayılıyor. Karakaş bu noktada kritik bir detaya daha parmak bastı. Daha önceden çalışmaya onay vermiş bir işçi bile kararından vazgeçebiliyor. 30 gün önceden yazılı bir dilekçe verilmesi yeterli. İşveren bu durumda herhangi bir yaptırım veya baskı uygulayamaz. Kurallar keskin.
18.000 TL'lik Ek Ödeme Hesaplaması
Bayramda tezgah başında veya ofiste olanların maaş bordroları şişecek. Uzman isim ihtimalleri tek tek hesapladı. İşçi tatil yaparsa, o günün parasını hiçbir kesinti olmadan tam alıyor. İş başı yaparsa tablo değişiyor. Çalışılan her bir gün için ekstra bir günlük yevmiye daha tahakkuk ettiriliyor. Çifte yevmiye sistemi devreye giriyor. Durum bir örnekle somutlaştırıldı. Günlük net kazancı 4.000 TL olan bir mühendis baz alındı. Bu kişi bayram mesaisi yaptığı her gün için 8.000 TL kazanacak. Toplam 4,5 gün süren tatil boyunca aralıksız çalışan bu mühendisin maaşına tam 18.000 TL ilave ödeme yansıyacak. Büyük bir ek gelir.
İzin Dayatması Yasak, Fazla Mesai Zamlı Ödenecek
İşverenlerin sıkça başvurduğu bir yöntem olan "bayramda çalış, sonra izin kullan" formülü kanunen geçersiz kabul ediliyor. Bayram mesaisinin karşılığı sadece nakit parayla ödenebilir. Yerine izin kullandırılamaz. Fazla çalışma saatleri de ayrıca hesaplanmak zorunda. Haftalık 45 saatlik yasal çalışma sınırını aşan personelin durumu farklı. Bu sınırı geçen işçiye çifte yevmiyenin yanında %50 zamlı fazla mesai ücreti de yatırılmak zorunda. Hafta tatili bayrama denk gelirse, 45 saatlik barajın aşılması otomatik olarak fazla mesai sayılıyor. Karakaş, bayram paralarının en geç takip eden maaş gününde hesaplara yatırılması gerektiğini kaydetti. Gecikme yaşanması halinde işçinin faiz talep etme hakkı bulunuyor. Bordroya yansıyan bu ilave ödemeler uzun vadede SGK matrahını yükseltiyor. Gelecekte bağlanacak emekli maaşına pozitif bir katkı sağlıyor.