Bitlis’in Hizan ilçesinde yıllardır sessizliğe bürünen taş köyler, şimdi bir belgesel filmle yeniden gündeme geliyor. Fotoğraf sanatçısı ve yönetmen Hilal Bayar tarafından hazırlanan “Taşın Belleği – Hizan’ın Sessiz Köyleri” adlı gözlemsel belgesel, festival dağıtım sürecine resmen başladı. Uzun süredir sürdürülen saha çalışmaları sonucu ortaya çıkan yapım, göçle birlikte boşalan köylerde ayakta kalmaya çalışan taş evleri, kaybolan yaşam kültürünü ve bölgenin hafızasını kayıt altına alıyor. Hizan’ın farklı köylerinde çekilen belgesel, yalnızca mimari yapıları değil; geçmişten bugüne taşınan insan hikâyelerini de izleyiciye aktarmayı hedefliyor.
Belgeselin merkezinde, yıllar içinde göç nedeniyle boşalan köyler ve bu köylerde ayakta kalmaya çalışan son taş yapılar yer alıyor. Film boyunca terk edilmiş evler, sessiz sokaklar, kapalı kapılar ve köylerde yaşamayı sürdüren insanların anlatıları ön plana çıkıyor. Yapım, klasik bir hikâye örgüsünden ziyade gözlemsel bir anlatım diliyle ilerliyor.
“Taşın Belleği” projesi ilk olarak geçtiğimiz yıl belgesel fotoğraf ve saha araştırması olarak başlamıştı. O süreçte yüzlerce yıllık taş evler belgelenmiş, yaşlı kuşaklarla sözlü tarih görüşmeleri yapılmıştı. Toplanan arşiv görüntüleri, fotoğraflar ve ses kayıtları daha sonra uzun soluklu bir belgesel filme dönüştürüldü.
Belgeselin yönetmeni Hilal Bayar, filmin çıkış noktasını şu sözlerle anlattı:
“Bu filmi, kaybolmakta olan bir geleneği anlatmak için değil; artık anlatılamayan bir geleneğin bıraktığı boşluğu hissettirmek için yaptım. Hizan’ın köylerinde sessizlik yalnızca bir durum değil, hafızanın yavaş yavaş silinme biçimi.”
Filmde belirli bir ana karakter yerine mekânların ve tanıklıkların öne çıkarıldığı görülüyor. Yönetmen, taş evleri yalnızca fiziksel yapılar olarak değil; geçmiş yaşamların, üretim kültürünün ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olarak ele alıyor.
Belgeselde Duygusal Tanıklıklar Yer Alıyor
Belgeselde yer verilen sözlü anlatımlar ise yapımın en dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor. Köylerde yaşayan son kuşakların ifadeleri, bölgedeki değişimi gözler önüne seriyor. Yaklaşık bir yıl süren saha çalışmaları boyunca Hizan merkez ve çevre köylerinde yüzlerce fotoğraf ile ses kaydı arşivlendi. Çalışmanın, bölgenin kültürel hafızasına katkı sunması hedefleniyor.
Belgesel Festival Sürecine Başladı
Festival hazırlıkları tamamlanan “Taşın Belleği – Hizan’ın Sessiz Köyleri” belgeseli, önümüzdeki dönemde ulusal ve uluslararası belgesel film festivallerinde izleyiciyle buluşacak. Yapımın özellikle kültürel miras, göç ve hafıza temalarına odaklanan festivallerde gösterilmesi planlanıyor.