Uzak coğrafyalarda atılan stratejik adımlar, havalimanlarındaki bilet gişelerine çok sert bir dalga olarak çarpmaya hazırlanıyor. İnsanların bir yerden bir yere seyahat etme ihtiyacı, enerji koridorlarındaki güç savaşlarının gölgesinde giderek daha maliyetli ve sürdürülmesi zor bir sürece doğru evriliyor.
RAFİNERİLERDEKİ KRİZ MALİYETLERİ KATLADI
İsrail ve ABD'nin İran eksenli askeri operasyonları, küresel enerji tedarikinin can damarlarından olan Körfez bölgesini adeta kilitledi. Avrupa kıtasının havacılıkta kullandığı yakıtın yarısının bu bölgeden geliyor olması, krizin boyutunu daha da derinleştiriyor. Sadece Kuveyt sınırları içindeki Al-Zour tesisinin Avrupa'nın toplam jet yakıtı ihtiyacının yüzde 10'unu karşıladığı düşünüldüğünde, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın neden olduğu felaket daha net anlaşılıyor. Kriz öncesi Kuzeybatı Avrupa pazarlarında 830 dolara satılan bir ton jet yakıtının fiyatı, saniyeler içinde ikiye katlanarak 1.500 dolar barajını çoktan aştı.
YOLCULARA ZAM ŞOKU KAPIDA
Sıcak paranın hızla eridiği uçuş endüstrisinde, operasyonel maliyetlerin bel kemiğini oluşturan yakıt fiyatlarındaki bu dengesizlik şirket yönetimlerini alarma geçirdi. United Airlines'ın tepe ismi Scott Kirby'nin CNBC üzerinden verdiği mesaj, yolcuları bekleyen acı gerçeği gözler önüne serdi. Kirby, bu astronomik maliyet artışının şirket bilançolarını sarstığını ve faturanın çok kısa bir süre içinde doğrudan bilet fiyatlarına yansıtılacağını itiraf etti. Sektörün bir diğer büyük oyuncusu Wizz Air de benzer bir karamsarlıkla, artan enerji giderlerinin kendilerine yıl bazında 50 milyon euroluk devasa bir kâr kaybı olarak döneceğini bildirdi.
İPTALLER İÇİN HAFTALAR SAYILIYOR
Firmaların bu maliyet sarmalından kurtulmak için sarıldıkları en büyük can simidi, geçmişte yaptıkları finansal türev (hedging) sözleşmeleri oldu. Avrupa, Orta Doğu ve Afrika'yı kapsayan EMEA bölgesindeki taşıyıcıların büyük bir kısmının, Fitch Ratings raporlarına göre önümüzdeki doksan gün boyunca yakıtını yüzde 50 ile 80 arasında değişen oranlarda sabit fiyattan almayı garantilediği ortaya çıktı. EasyJet ve Ryanair gibi devler, bu avantajlarını kullanarak düşük bilet politikasını şimdilik koruyacaklarını açıklasalar da, piyasa uzmanları farklı bir felaket senaryosuna işaret ediyor. Sparta Commodities'ten James Noel-Beswick, asıl meselenin yakıtın pahalılığı değil, "fiziken bulunamaması" olduğunu belirterek, tedarik zincirindeki bu kopukluğun haftalar içerisinde binlerce uçuşun iptal edilmesiyle sonuçlanabileceğini vurguladı.