Ekonomi

Deprem için büyüklük tahmini geldi: Uzmandan korkutan iddia

Bilim dünyasında "Marmara Depremi ne zaman ve ne şiddette olacak?" sorusu, aslında yıllardır süren bir matematiksel denklemin sonucuna bağlı. Paleosismolog Dr. Ramazan Demirtaş'ın üzerinde durduğu en kritik nokta, fayın yıllık "kayma hızı". Eğer İstanbul'un kaderini belirleyen bu hat, yılda 17 milimetre mi yoksa 24 milimetre mi kayıyor? Bu basit gibi görünen sayısal fark, depremin büyüklüğünü belirleyen temel parametre haline geliyor.

Demirtaş'ın 1766 yılındaki son büyük kırılmadan bu yana geçen 260 yılı temel alarak yaptığı projeksiyon, tablonun ne kadar değişken olduğunu kanıtlıyor. Eğer fayın yıllık kayma hızı 24 milimetre gibi yüksek bir ivmedeyse, İstanbul'un enerji birikimini tamamladığı ve M 7.3 ile 7.5 aralığında bir sarsıntının "geliyorum" dediği varsayılıyor. Ancak hızın 17 milimetreye düşmesi, deprem döngüsünün süresini 100 yılın üzerine taşıyabiliyor. Bu, sadece bir istatistik farkı değil; bir neslin mi yoksa sonraki yüzyılın mı depremi olacağının belirleyicisi.

Doğanın Matematiksel Dilini Çözmek

Peki, bilim insanları neden tek bir hızda uzlaşamıyor? Fay hattının tekdüze bir yapıda olmaması ve su altındaki karmaşık tektonik hareketler, net bir ölçüm yapmayı zorlaştırıyor. Dr. Demirtaş, "kayma hızı" düğümünün çözülmesinin, deprem tahminlerinde devrim yaratacağını belirtiyor. Bilim dünyası, bu hızı sabitleyebilirse, eldeki veriler sadece spekülasyon olmaktan çıkıp, rasyonel bir risk yönetimi aracına dönüşecek.

Belirsizliğin Yarattığı Sismik Sessizlik

Fay hattı üzerindeki bu hız belirsizliği, aslında 1999 Gölcük depreminden bu yana süregelen "neden hala kırılmadı?" sorusunun da cevabı niteliğinde. Beklenen sarsıntının gecikmesi, muhtemelen fayın modelindeki karmaşıklıklardan kaynaklanıyor. Dr. Demirtaş'ın vurguladığı gibi, her bir milimetrelik fark, İstanbul'un deprem takviminde on yıllarca süren bir esneme veya daralma anlamına geliyor.