Yapay zekanın birçok insanın işini elinden alabileceğine ilişkin endişeler gündemdeki yerini korurken, ABD merkezli Anthropic şirketi insan iş gücünün geleceğine dair ipuçları verebilecek yeni bir girişime imza attı. Anthropic, genç çalışanları kar amacı gütmeyen kuruluşlara yerleştirerek bu kuruluşların operasyonlarına yapay zekayı entegre etmelerine yardımcı olacak "Claude Corps" başlıklı bir program başlattı. Şirket, yapay zekanın gerçek dünyadaki sorunları çözmek ve işletmelerin üretkenliğini artırmak için nasıl kullanılabileceğini öğrenmek isteyen kişiler aradığını duyurdu. 18 yaşını doldurmuş ve tam zamanlı iş deneyimi iki yıldan az olan herkesin başvurabileceği programda katılımcıların, kar amacı gütmeyen kuruluşların otomasyon sağlayabileceği alanları keşfetmelerine ve Claude kullanarak iş akışlarını iyileştirmelerine yardımcı olmaları hedefleniyor. Kendini tekrar eden ve rutin ofis işlerini çalışanların sırtından alan ve işletmelerin verimliliğinde yeni çığırlar açan yapay zeka araçlarının kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlayacak program, pek çok teknoloji odaklı programın aksine başvuru sahiplerinin daha önce yapay zeka alanında deneyime sahip olmaları gerekmiyor.

150 milyon dolar tahsis edildi

Şirket tarafından yapılan açıklamaya göre program çerçevesinde bin kişinin yapay zeka aracı Claude kullanımını öğrenmesi ve bunların ABD genelindeki kar amacı gütmeyen kuruluşlarla eşleştirilmesi için başlangıç olarak 150 milyon dolar tahsis edildi. İlk 100 kişilik grup, bu yıl ekim ayında programa katılacak ve başvurular, 17 Temmuz'a kadar açık olacak. Program çerçevesinde en az 400 kar amacı gütmeyen kuruluş, programın katılımcılarına ev sahipliği yapacak.

Anthropic tarafından finanse edilen ve yönlendirilen program, düşük gelirli üniversite öğrencilerinin teknoloji sektörüne girmelerine yardımcı olan bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan CodePath tarafından yürütülüyor. Program kapsamında katılımcıların, edinecekleri yan haklara ek olarak yıllık 85 bin dolar maaşla CodePath tarafından istihdam edilmesi öngörülüyor. Yapay zekayı etkili bir şekilde kullanmayı bilen çalışanlara yönelik artan talebi de yansıtan bu girişim, kullanımı yaygınlaşan yapay zeka araçları ile gerçek dünyada karşılaşılan problemlerin çözümü arasında bir köprü kurabilecek profesyonellerin eğitimini sağlamayı amaçlıyor.

Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, siber dolandırıcılık tehditlerini daha önce görülmemiş ve tehlikeli bir boyuta ulaştırdı. Sosyal medyadan elde ettikleri kısa ses ve görüntü kayıtlarını yapay zeka ile kopyalayarak gerçeğinden ayırt edilemeyen sahte içerikler üreten dolandırıcılar, aile bireylerini taklit ederek vatandaşları tuzağa düşürüyor. Giderek artan bu manipülasyonlara karşı uyarıda bulunan BEUN Karaelmas Siber Güvenlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, her dijital içeriğe şüpheyle yaklaşılması ve teyit edilmeden kesinlikle işlem yapılmaması gerektiğini vurguladı.

"İnsanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor"

Siber dolandırıcılık faaliyetlerinin geldiği son noktayı değerlendiren Dr. Öğretim Üyesi Çakır, şunları kaydetti:

"Son dönemde ’siber dolandırıcılık faaliyetleri’, ’deepfake’ ve ’veri sızıntısı’ gibi kavramlar sıkça duyulur hale geldi. Özellikle yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte siber tehditlerin yapısı da değişti. Eskiden basit e-posta dolandırıcılıklarıyla karşılaşırken, bugün artık insanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor ve birçok gerçekçi sahte, manipüle edilmiş içerikler oluşturulabiliyor. Bu nedenle artık yalnızca teknik sistemler değil, insanların psikolojisi ve güven duygusu da hedef alınıyor. Şu an en kritik tehditlerden biri yapay zeka destekli deepfake dolandırıcılıklarıdır. Çünkü insanlar artık yalnızca yazılı mesajlarla değil, sesli aramalar, görüntülü görüşmeler ve sosyal medya videoları üzerinden de manipüle edilmektedir."

"Şüphe güvenlik refleksi haline gelmiştir"

Dolandırıcıların sosyal medyadan alınan ses kayıtlarıyla kurguladıkları senaryolara dikkat çeken Çakır, "Örneğin dolandırıcılar kısa bir ses kaydınızı sosyal medyadan alıp, sizin sesinizi taklit edebiliyor. Daha sonra aile bireylerinizi arayarak ’Acil para gönder’ gibi senaryolar oluşturabiliyor. Bu durumda klasik dolandırıcılık yöntemlerinden çok daha tehlikeli hale gelmiş oluyor. Öncelikle dijital dünyada şüphe çok önemli bir kavram ve güvenlik refleksi haline gelmiştir. Şüpheyi asıl duymamız gerekiyor. Bir telefon görüşmesi, mesaj veya video ne kadar gerçek görünürse görünsün mutlaka ikinci bir doğrulama yapılması gerekiyor. Örneğin telefonla gelen para talepleri gibi birçok farklı kanaldan bu ifadeleri teyit etmek gerekiyor" dedi.

"En büyük hata fazla veri paylaşımı"

Sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmanın risklerine değinen Çakır, açıklamasına şöyle devam etti:

"Bilinmeyen bağlantılara tıklamamak, banka bilgilerini telefonda asla ve asla paylaşmamak, sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmamak artık temel dijital güvenlik kuralları haline gelmiş durumda. En büyük hata fazla veri paylaşımı. Günümüzde görüyoruz birçok sosyal medya kullanan insan sayısı çok fazla ve bu kullanıcılar, yani bizler doğum tarihlerini, çocuklarının okullarını, yaşadığı şehri, yeri, günlük rutinlerini, hatta ses ve görüntülerini kontrolsüz biçimde paylaşabiliyor. Oysa bu veriler, sosyal mühendislik dediğimiz bir kavram var ve sosyal mühendislik saldırılarında kullanılıyor. Siber suçlular artık teknolojiyi psikolojik manipülasyonla birleştiriyor. Yani saldırılar sadece bilgisayarlara değil, insan davranışlarına yönelik gerçekleştiriliyor."

"Yapay zeka ile saldırılar otomatik hale geldi"

Siber saldırıların yapay zeka ile hızlandığını vurgulayan Çakır, "Yapay zeka oldukça popüler bir alan haline geldi günümüzde, her alanda artık kullanılmakta ve yapay zekayla beraber saldırılar da otomatik hale gelmiş durumda. Eskiden bir dolandırıcının yüzlerce kişiye manuel mesaj göndermesi gerekiyordu, bugün ise yapay zeka sayesinde kişiye özel oltalama dediğimiz mesajlar iletilebiliyor, gerçekçi, sahte e-postalar, otomatik ses klonlamaları, gerçek zamanlı dip fake videoları çok hızlı bir şekilde üretilip bu insanlara ulaştırılabiliyor ve bu ciddi anlamda da tehlike arz etmekte. Bu noktada bazı temel önlemler ciddi aslında fark oluşturuyor. Bunların başında güçlü ve farklı şifreler kullanmak, çok faktörlü kimlik doğrulamalarını aktif hale getirmek, güncellemeleri asla ve asla ertelememek, lisanssız yazılım kullanmamak ve burası çok önemli ortak wi-fi ağlarında hassas işlemleri asla ve asla yapmamak. Hatta şunu söyleyebiliriz bir de dijital her dijital içeriğe sorgulayıcı ve şüpheci yaklaşmak çok önemli. Artık dijital okuryazarlık temel bir yaşam becerisi haline geldi diyebiliriz" ifadelerini kullandı.

"Aileler yasaklayıcı değil, bilinçlendirici olmalı"

Gençlerin de büyük bir risk altında olduğunu belirten Çakır, "Gençler özellikle sosyal medya manipülasyonlarına karşı risk altında. Sahte hesaplar, oyun içi dolandırıcılıklar, veri toplama uygulamaları ve kimlik avı saldırıları çocukları hedef alabiliyor. Ailelerin burada yasaklayıcı değil aslında bilinçlendirici şekilde bu genç bireylere yaklaşması gerekiyor. Çünkü teknoloji artık hayatın bir doğal bir parçası. Bundan bir kaçış yok. Ki hayatımızın artık merkezi haline de gelmiş durumda. Buradaki önemli nokta ise güvenli kullanım kültürünü oluşturabilmektir" değerlendirmesinde bulundu.

"Kişisel bilgilerinizi fiziksel cüzdanınız kadar dikkatli koruyun"

Veri güvenliğinin öneminin altını çizen Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, sözlerini şöyle tamamladı:

"Dijital dünyada artık en değerli şey biliyorsunuz ki veridir. Yapay zeka içerisinde yapay zeka için de en önemli şey veridir. Veri olmazsa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil. Bu anlamda insanlar kişisel bilgilerini fiziksel cüzdanları kadar dikkatli korumalı. Şunu unutmamalıyız, her teknolojik gelişme yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda yeni riskler de doğurmaktadır. Bu nedenle bilinçli teknoloji kullanımı, dijital farkındalık ve siber güvenlik kültürü geleceğin en önemli toplumsal ihtiyaçlarından biri olacaktır. Dijital güvenlik konusunda bilinçli olmak artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi. Herkese güvenli dijital yaşam diliyorum."

Yarışmaya Erzurum'daki 56 okuldan 350 ürün ve 210 proje katıldı. Eserler ön elemeden geçti. Jüri tarafından yapılan değerlendirme sonucunda 36 öğrenci ödül aldı. Erzurum Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Daire Başkanlığı tarafından, geri dönüştürülebilir atıkların değerlendirilmesi, çevre bilincinin artırılması ve sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla düzenlenen 3. Geleneksel Sıfır Atık Yarışması kapsamında gerçekleştirilecek sergi ve ödül töreni yoğun katılımla yapıldı. Törende Prof. Dr. Zeynep Eren, yarışma süreci ve değerlendirme komisyonu bilgilendirmesi yaptı. Bilim Erzurum'da yapılan programa ilgi ve katılım en üst noktada oldu. Programda Vali Yardımcısı Mehmet Faruk Kazdal, Erzurum Büyükşehir Belediye (EBB) Başkanı Mehmet Sekmen, EBB Genel Sekreteri Zafer Aynalı ve AK Parti İl Başkanı İbrahim Küçükoğlu birer konuşma yaptı.

'Bir şehir, gençlerinin ufku kadar büyür'

Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, sadece bir ödül töreni için bir araya gelmediklerini, aslında gelecek adına umutları büyüten, çevreye karşı sorumluluğukları hatırlatan ve yarınların emanet edileceği gençlerin ortaya koyduğu güzel çalışmalara şahitlik ettiklerini ifade ederek, 'Şunu ifade etmek isterim ki bir şehir sadece yollarıyla, parklarıyla, binalarıyla büyümez. Bir şehir, insanının duyarlılığı kadar büyür. Bir şehir, gençlerinin ufku kadar büyür. Bir şehir, çocuklarının hayalleri kadar büyür. Hamdolsun bugün burada görüyoruz ki Erzurum'un yarınları adına umut verici bir tabloyla karşı karşıyayız. Dünya çok hızlı değişiyor. İklim değişikliği, kuraklık, çevre kirliliği, doğal kaynakların azalması ve israf artık bütün dünyanın ortak meselesidir. Ancak bizler bu meselelere sadece bugünün gözüyle bakmıyoruz. Bizler bu meselelere medeniyetimizin bize öğrettiği değerler penceresinden bakıyoruz' dedi.

Konuşmaların ardından juri tarafından başarılı bulunan eserler ve ürünler açıklandı. Kategorilerinde başarılı olan yarışmacılara çeşitli ödüller dağıtıldı.

Recep Tayyip Erdoğan Fuar Merkezi'nde düzenlenen 'Maarifin Kalbinde Marifetli Gençlik Mesleki ve Teknik Eğitim Fuarı', öğrencilerin geliştirdiği yenilikçi projelerle beğeni topladı. Fuarda; Teknokent Koleji standı, fuar boyunca yoğun ilgi görerek mesleki ve teknik eğitimin uygulamalı yönünü gözler önüne serdi. Eğitimcilerin rehberliğinde öğrenciler tarafından hazırlanan projeler, gençlerin üretim ve inovasyon kapasitesini ortaya koydu.

Teknokent Koleji öğretmenleri rehberliğinde; öğrenciler tarafından geliştirilen zirai drone, fuarın öne çıkan projeleri arasında yer aldı. Kamera destekli sistemin, tarım alanlarında bitki sağlığını analiz ederek hastalık ve verim kaybını erken tespit etmeyi amaçladığı belirtildi. Standta ayrıca günlük yaşamı kolaylaştırmaya yönelik projeler de sergilendi. Akıllı baston, engelleri algılayarak kullanıcıyı uyarma özelliğinin yanı sıra nabız ölçümü ve ilaç hatırlatma fonksiyonlarıyla dikkat çekti. Ayrıca geliştirilen akıllı ilaç kutusu düzenli ilaç kullanımını takip etmeye yönelik sistemiyle ilgi gördü.

Malatya Turgut Özal Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Semiramis Karlıdağ yürütücülüğünde gerçekleştirilen projede, farklı endüstriyel şekerlerle beslenen arı kolonilerinin arı sütü üretimi ve içerikleri incelendi. İnönü Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi'nin de katkı sunduğu çalışmada, Doğanşehir ile Battalgazi ilçelerinde elde edilen veriler karşılaştırıldı.

Arı sütü kalitesine etki eden unsurlar araştırıldı

Araştırmaya ilişkin bilgi veren Doç. Dr. Semiramis Karlıdağ, arı sütünün kolonilerde 5-15 günlük genç işçi arılar tarafından salgılandığını belirterek, ana arı ve larvaların beslenmesinde kullanılan bu ürünün insan sağlığı açısından da önemli bir fonksiyonel gıda olduğunu söyledi. Merkez olarak multidisipliner çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Karlıdağ, farklı üniversitelerle iş birliği içerisinde arı yetiştiriciliği, arı ürünleri üretimi ve analizine yönelik araştırmalar gerçekleştirdiklerini kaydetti.

Doğanşehir ve Battalgazi'de karşılaştırma yapıldı

Karlıdağ, proje kapsamında üç farklı endüstriyel şeker ve bir kontrol grubu kullanıldığını belirterek, 'Bu projemizde farklı endüstriyel şekerlerle kolonilerimizi besleyerek farklı lokasyonlarda acaba arı sütü üretimi miktarı ve içeriğine ne gibi bir etkisi olur, onu araştırdık' dedi.

Arı sütü içeriğini etkileyen birçok faktör bulunduğunu vurgulayan Karlıdağ, arı ırkı, bölgesel farklılıklar, transfer edilen larvaların yaşı ve transfer işlemini yapan kişinin tecrübesinin bu faktörler arasında yer aldığını ifade etti.

Flora ve şeker türü kaliteyi etkiliyor

Araştırma sonucunda floranın arı sütü içeriği üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu belirten Karlıdağ, lokasyonlara bağlı olarak arı sütü bileşiminde belirgin değişiklikler gözlemlediklerini söyledi. Verilen şeker türüne göre de farklı sonuçlar elde ettiklerini aktaran Karlıdağ, 'Özellikle Doğanşehir grubunda glikoz verdiğimiz kolonilerimizde arı sütü kalitesinin 10-HDA bakımından daha yüksek olduğunu gözlemledik. Fenolik bileşikler açısından yine şeker içerikleri açısından bu bölgeden elde ettiğimiz verilerde daha olumlu sonuçlar elde etmiş olduk' diye konuştu.

Çalışmanın, bitki çeşitliliği, flora yapısı ve coğrafi şartların sütün kalitesi üzerindeki etkisini ortaya koyduğunu ifade eden Karlıdağ, arıcılar tarafından kullanılan besleme yöntemlerinin de arı sütü içeriğinde önemli değişikliklere neden olduğunu belirtti.

Arıcılara yol gösterecek sonuçlar

Farklı bölgelerde yapılacak çalışmaların farklı sonuçlar verebileceğini dile getiren Karlıdağ, araştırmada glikozla beslenen kolonilerden elde edilen sonuçların dikkat çekici olduğunu belirterek, 'Verilen şeker açısından bizim glikoz grubunda elde ettiğimiz diğer gruplara göre üstünlük belki arıcılarımıza arı sütü üretimi konusunda bir yol gösterici, belirteç olduğunu düşünüyoruz' diye konuştu.

Yüksekova Fen Lisesi tarafından organize edilen etkinlik, bir kafenin açık alanında yapıldı. Akşam saatlerinde bir araya gelen öğrenciler, veliler ve öğretmenler, ışık kirliliğinden uzak bir ortamda uzayın derinliklerini keşfetme imkanı buldu. Etkinlik kapsamında, okul yönetimi tarafından TABA Derneği'nden temin edilen profesyonel teleskoplar kuruldu. Uzman gözlemcilerin rehberliğinde gerçekleştirilen programda katılımcılar; venüs, merkür, jüpiter ve satürn gibi gezegenlerin yanı sıra ayın yüzeyindeki kraterleri ve çeşitli takım yıldızlarını net bir şekilde inceleme fırsatı yakaladı.

Teorik bilgilerin pratik gözlemle birleştirildiği gecede, uzmanlar tarafından katılımcılara gök cisimlerinin hareketleri, yörüngeleri ve takım yıldızlarının konumları hakkında detaylı sunumlar yapıldı. Teleskopların arkasında uzun kuyruklar oluşturan öğrenciler, hayatlarında ilk kez bir gezegeni bu kadar yakından görmenin heyecanını yaşadı.

Gazetecilere açıklamalarda bulunan Yüksekova Fen Lisesi Müdür Yardımcısı Fatih Onaylı, ilçede bilimsel merakı uyandırmak adına önemli bir etkinliğe imza attıklarını belirtti. TABA Derneği'nin teleskop desteğiyle geniş kapsamlı bir program hazırladıklarını ifade eden Onaylı, 'İlçe merkezindeki öğrencilerimize, öğretmenlerimize ve velilerimize yönelik farkındalık oluşturmak istedik. İki uzman gözlemcimizin eşliğinde çok verimli bir gece geçirdik. Gençlerimizin gözlerindeki o merak ve heyecan, bizlerin doğru bir iş yaptığını gösteriyor. Bu süreçte bizlere kapılarını açarak ev sahipliği yapan Hatip Bulut'a ve emeği geçen herkese teşekkür ederim. Benzer bilimsel faaliyetleri ilerleyen dönemlerde de sürdürmeyi hedefliyoruz' dedi.

Yoğun katılımın gerçekleştiği ve renkli görüntülerin sahne olduğu etkinlik, gece geç saatlerde tamamlandı. Katılımcılar, Yüksekova'da bu tür vizyoner ve bilimsel organizasyonların daha sık yapılmasını talep etti.

Aydın'daki bir zeytin bahçesinde yaşanan kuraklık kaynaklı verim kaybından etkilenen Nisa (22) ve Yusuf Ensar Ebeperi (20), tarımsal risk yönetimini dijitalleştirmek amacıyla harekete geçti. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahip olan kuraklık riski, geliştirilen dijital platform sayesinde parsel düzeyinde takip edilebiliyor. Kullanıcılar, sistem üzerinden arazilerinin konumunu ve bilgilerini girerek, belirli dönemlere ait kuraklık analizine saniyeler içinde erişebiliyor.

Uygulama, bölgedeki yağış miktarı, ortalama sıcaklık değerleri ve buharlaşma gibi verileri işleyerek, arazinin risk skorunu hesaplıyor ve bu sayede çiftçilerin sulama planlarını optimize etmelerine, doğru ürün seçimi yapmalarına ve muhtemel hasarları minimize etmelerine imkan tanıyor. Geliştirme çalışmaları titizlikle sürdürülen sistemin, önümüzdeki dönemde çiftçilerin dijital tarım uygulamalarına erişimini kolaylaştırarak yerel ekonomiye ve gıda güvenliğine katkı sağlaması bekleniyor. Öte yandan projelerinin tarımsal verimliliği artıracağına inanan genç girişimciler, çalışmalarının ilgili kurum ve kuruluşlarca da desteklenmesini talep ediyor.

İHA muhabirine konuşan girişimci Nisa Ebeperi, Aydın ilinde yaşayan bir akrabalarının zeytin bahçesinde kuraklık nedeniyle ciddi verim kaybı yaşandığını hatırlattı. Sezon başında tarım sigortası yaptırıldığını ancak süreç içerisinde yaşanan sorunlardan dolayı bu projeyi hayata geçirdiklerini ifade eden Ebeperi, 'Yaşanan bu mağduriyet dikkatimizi çekti. 'Acaba bir arazinin kuraklık riski önceden görülebilir mi? Çiftçi, banka ve sigorta kuruluşları bu riski daha erken değerlendirebilir mi?' Bu sorulardan yola çıkarak DryScore fikri ortaya çıktı' dedi.

'Uydu görüntüleri ve meteorolojik verilerden yararlanılıyor'

Kuraklığın tarımsal üretim açısından giderek daha önemli bir risk haline geldiğini dile getiren Ebeperi, 'Bu nedenle uydu verileri ve meteorolojik verilerden yararlanarak, tarım arazileri için parsel bazlı kuraklık risk analizi yapan bir sistem geliştirdik. Amacımız çiftçilerin, arazi sahiplerinin ve tarım sektörünün yanı sıra bankalar ve sigorta şirketlerinin de kuraklık riskini daha doğru değerlendirebilmesine katkı sağlamak. Özellikle tarımsal kredi süreçlerinde risk analizi, teminat değerlendirmesi ve tarım sigortalarında hasar ile risk yönetimi açısından veri odaklı karar desteği sunmayı hedefliyoruz' diye konuştu.

Kullanıcıların harita üzerinden parsellerini seçerek, belirli dönemler için kuraklık risk skorlarını görüntüleyebildiğini ifade eden Ebeperi, sistemin şu an kullanıma açılmış durumda olduğunu ve geliştirme çalışmalarının da devam ettiğini kaydetti.

Muş Devlet Hastanesi'nde tedavi gören Emrullah Sülün'ün böbrek taşı operasyonu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı ile Muş Devlet Hastanesi'nin koordinasyonunda gerçekleştirildi. Yaklaşık 1300 kilometrelik mesafeye rağmen Turkcell'in sağladığı 5G altyapısı sayesinde operasyon gerçek zamanlı olarak yapıldı.

Operasyonda, yerli teknoloji firması ELMED tarafından geliştirilen 'İbn-i Sina' isimli robotik cerrahi sistemi kullanıldı. Böylece Türkiye'de ilk kez 5G destekli robotik tele-cerrahi yöntemiyle böbrek taşı ameliyatı gerçekleştirilmiş oldu.

Yetkililer, operasyonun dünya çapında da böbrek taşı alanındaki ilk robotik tele-cerrahi uygulamalarından biri olduğunu belirtti.

Operasyonun ardından bugün Muş Devlet Hastanesi'ne gelen İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Tzevat Tefik, hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu söyledi. Prof. Dr. Tefik, 'Dün Emrullah Bey'e böbrek taşı nedeniyle uzaktan robotik tele-cerrahi işlemi gerçekleştirmiştik. İşlem başarılı geçmişti. Bugün de Muş Devlet Hastanesi'nde hastamızı ziyaret ettik. Dün geceyi rahat geçirmiş, ağrıları azalmış. Kontrollerinde herhangi bir sorun görülmedi. Bugün çok mutluyuz. İstanbul ile Muş arasında yaklaşık 1300 kilometrelik bir mesafe olmasına rağmen Turkcell'in 5G altyapısı sayesinde işlemleri gecikme yaşamadan gerçekleştirebildik. Robotik komutlar, video ve ses aktarımında hiçbir teknik sorun yaşanmadı. Bu çalışma Türkiye'de tele-cerrahi alanında bir ilk oldu. Dünyada da böbrek taşı alanındaki ilk robotik tele-cerrahi uygulamalarından birini gerçekleştirmiş olduk' dedi.

Muş Devlet Hastanesi Üroloji Uzmanı Op. Dr. Rıfat Burak Ergül ise hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu belirterek, 'Bugün yaptığımız kan değerlendirmelerinde herhangi bir enfeksiyon bulgusuna rastlamadık. Görüntülemelerde yerleştirilen stentin yerinde olduğunu gördük. Yaklaşık iki hafta sonra stenti almayı planlıyoruz. Hastamız daha sonra günlük yaşamına dönebilecek' ifadelerini kullandı.

Muş Devlet Hastanesi Başhekimi Uzm. Dr. Yalçın Güzelel de, Türkiye'nin sağlık teknolojilerindeki önemli bir başarıya imza attığını belirterek, 'Türkiye'nin 5G altyapısının kesintisiz şekilde çalıştığını ve çok düşük gecikmeyle başarılı bir operasyon gerçekleştirildiğini gördük. Cumhurbaşkanlığımızın öncülüğünde yürütülen milli teknoloji hamlesinin sağlık alanındaki somut örneklerinden birine tanıklık ettik. Yerli üretim robotik cerrahi sistemiyle gerçekleştirilen bu operasyon öncü bir adım oldu' diye konuştu.

Ameliyat olan Emrullah Sülün ise yaşadığı süreci anlatarak, 'Yaklaşık iki üç haftadır böbreğimde şiddetli ağrı vardı. Hastaneye başvurduktan sonra taş olduğu tespit edildi. Bana uzaktan teknolojiyle Türkiye'de bir ilk olacak operasyonun yapılacağı anlatıldı. Doktorlarıma güvendim ve ameliyat gerçekleştirildi. Şu an gayet iyiyim. Böyle ileri bir teknolojinin sağlık alanında kullanılması ve bunun bir parçası olmak bana gurur verdi' şeklinde konuştu.

Kentte bilimsel farkındalığın artırılması, öğrencilerin üretim ve araştırma becerilerinin desteklenmesi amacıyla Valilik himayesinde, İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonunda ve İbrahim Çeçen Vakfı iş birliğiyle gerçekleştirilen şenlik, Abide Meydanı'ndan Millet Bahçesi'ne kadar düzenlenen kortej yürüyüşüyle başladı. Mehter takımı eşliğinde yürüyen öğrenciler ellerinde Türk bayraklarıyla renkli görüntüler oluşturdu.

Millet Bahçesi'nde devam eden program, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Öğrenciler tarafından sergilenen halk oyunları gösterileri izleyicilerden yoğun alkış aldı.

'Bilimsel çalışmaların uygulamaya dönüşmesi gerekiyor'

Programda konuşan Vali Önder Bozkurt, şenliğin yalnızca teorik bilgilerin aktarılmasıyla sınırlı olmadığını, bilginin uygulamaya dönüştürülmesinin önem taşıdığını söyledi.

Şenlik kapsamında 300'den fazla etkinlik ve 50'nin üzerinde bilim atölyesinin yer aldığını belirten Vali Bozkurt, öğrencilerin hazırladığı projelerin ulusal düzeyde önemli başarılara ulaşacağına inandığını ifade etti.

Bilimsel çalışmaların pratiğe aktarılmasının önemine işaret eden Vali Bozkurt, 'Burada yalnızca bilimin yol göstericiliğinde teorik bilgileri almak değil, bunları uygulamaya dökmek de önemlidir. Teorik bilgiyle pratiği birleştirmek gerekiyor. Burada ortaya çıkan eserlerin, başta TÜBİTAK olmak üzere ulusal düzeyde yapılacak çalışmalarda ilimizi temsil edeceğine inanıyorum' ifadelerini kullandı.

Gençlerin ahlaklı, üretken ve topluma faydalı bireyler olarak yetişmesinin önemine değinen Vali Bozkurt, devletin tüm imkanlarıyla çocukların ve gençlerin bilim, teknoloji, kültür ve sanatla buluşması için çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Konuşmasında Türk mutasavvıfı Yunus Emre'nin 'İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir' dizelerine de yer veren Vali Bozkurt, gençlerin sorumluluk bilinciyle yetişmesinin önem taşıdığını ifade etti.

'Bilimi herkes için erişilebilir hale getirmeyi hedefliyoruz'

İl Milli Eğitim Müdürü Hasan Kökrek ise konuşmasında, şenliğin bilimsel farkındalık oluşturmayı amaçladığını belirterek, etkinliklerin her yaştan vatandaşı bilimle buluşturacağını söyledi.

Bilimin insanlığın gelişimi için vazgeçilmez bir unsur olduğunu vurgulayan Kökrek, şenliğin ziyaretçilere bilimin eğlenceli ve keşfedici yönünü deneyimleme fırsatı sunduğunu dile getirdi.

Şenlikte 50 bilimsel atölye, 300 bilimsel etkinlik, 3 bilimsel sergi, 5 bilimsel yarışma ile çok sayıda sanatsal ve mühendislik uygulamasının yer aldığını aktaran Kökrek, 'Bilim Şenliğimizin önemi yalnızca bilgi aktarımıyla sınırlı değildir. Aynı zamanda bilimsel bilgiye ve bilim insanlarına yönelik olumlu bir bakış açısı oluşturmayı, farkındalık geliştirmeyi ve eleştirel düşünme becerilerini güçlendirmeyi hedefliyoruz' dedi.

Matematikten fiziğe, kimyadan kodlamaya, uzay bilimlerinden psikolojiye kadar birçok alanda etkinliklerin düzenlendiğini ifade eden Kökrek, şenliğin gerçekleşmesine katkı sunan kurum ve kuruluşlara teşekkür etti.

Öğrencilerin projeleri yoğun ilgi gördü

Konuşmaların ardından sonra protokol üyeleri, şenlik alanındaki stantları dolaşarak öğrencilerce hazırlanan projeleri inceledi.

Ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği stantlarda öğrencilerin geliştirdiği teknolojik ürünler, bilimsel çalışmalar ve tasarımlar beğeni topladı. Öğrenciler, projeleri hakkında katılımcılara bilgi verdi.

Şenliğe, Vali Önder Bozkurt, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Nezir Gül, il protokolü, okul yöneticileri, öğretmenler, öğrenciler, veliler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Üç gün sürecek şenlik kapsamında bilimsel atölyeler, yarışmalar, sergiler, teknoloji uygulamaları ve çeşitli kültürel etkinlikler düzenlenecek.

Fikirlerin toprak kadar bereketli, projelerin ise gelecek kadar heyecanlı olduğu festivalin açılışı, Erzurum protokolünün yoğun katılımıyla gerçekleştirildi. Açılış programına; Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Zafer Aynalı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Müdür Yardımcısı Mesut Akdamar, İl Tarım ve Orman Müdürü Alparslan Kenger ve çok sayıda kamu kurumu müdürü katılarak bu büyük coşkuya ortak oldu.

Düzenlenen festival alanı, sadece teorik bilgilerin değil, pratik deneyimlerin de merkezi oldu. Sektörün öncü firmaları en yeni ve dev traktörlerini alanda sergilerken, kent genelinden gelen anaokulu, ilkokul ortaokul ve lise öğrencileri modern tarım teknolojilerini yakından inceleme fırsatı buldu.

Festivalin en renkli anları ise çocukların doğayla buluştuğu dakikalarda yaşandı. Alana getirilen çiftlik hayvanlarını yakından görerek dokunma şansı yakalayan minikler, unutulmaz anlar yaşadı. Girişimci ve üretici ruhu aşılamak amacıyla düzenlenen atölyelerde ise minik eller toprakla buluştu; her bir çocuk kendi bitkisini toprakla buluşturarak ilk tohumlarına can suyu vermenin heyecanını tattı.

Okul bahçesinde düzenlenen etkinliğin açılışı, Kur'an-ı Kerim tilaveti ve kurdele kesimiyle gerçekleştirildi. Sergide, 36 öğrenci ve 18 danışman öğretmenin yaklaşık 3 aylık bir çalışma sonucunda hazırladığı 18 farklı proje ile yöresel yemek çeşitleri katılımcıların beğenisine sunuldu.

Programda konuşan okul müdürü Kenan Canan, öğretmen ve öğrencilerin fuara büyük bir özveriyle hazırlandığını belirterek, 'Zorlu bir süreçte güzel eserler ortaya çıktı. Bilim fuarlarının artması öğrencilerimizi daha güzel yerlere taşıyacaktır. Özellikle bu projeler sayesinde Türkiye genelinde başarılı işlere imza atacaklarına inanıyorum. Kurum olarak öğrencilerimize her alanda eğitim desteği sağlamaya çalışıyoruz. Bugün bizleri yalnız bırakmayan tüm katılımcılara teşekkür ederiz' dedi.

Atatürk Üniversitesi ile Erzurum Teknik Üniversitesi iş birliğinde; 'Üreten Eller İçin Bilim Sahada' temasıyla düzenlenen 'Tarım ve Hayvancılıkta Dijitalleşme' programı, 14 Mayıs Çiftçiler Günü dolayısıyla Kırmızıtaş Köyünde yoğun katılımla gerçekleştirildi. Akademisyenleri, çiftçileri, öğrencileri ve vatandaşları aynı platformda buluşturan etkinlikte; tarım ve hayvancılıkta dijital dönüşüm, yapay zekâ destekli uygulamalar, mobil veterinerlik hizmetleri ve kırsal kalkınmaya yönelik yenilikçi çalışmalar ele alındı.

Yükseköğretim Kurulu himayelerinde koordine edilen ve üniversitelerin Bilim İletişimi Ofisleri tarafından yürütülen 'Bilim Kafe' etkinlikleri kapsamında düzenlenen program; bilimsel bilginin doğrudan sahaya taşınması, çiftçinin güncel teknolojilerle buluşturulması ve üniversite-toplum iş birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir örnek oluşturdu.

Programa Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu ile Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak başta olmak üzere çok sayıda akademisyen, öğrenci ve vatandaş katıldı.

Dijital Tarımın Geleceği Köy Meydanında Konuşuldu

Etkinlik kapsamında gerçekleştirilen sunum ve saha uygulamalarında; sensör destekli hayvan takip sistemleri, akıllı sera uygulamaları, veri temelli üretim süreçleri, dijital hayvan sağlığı takibi ve yapay zekâ destekli tarımsal analizler üreticilerle paylaşıldı. Özellikle hayvan sağlığının anlık olarak takip edilmesine imkân sağlayan yerli rumen sensör bolusu teknolojisine ilişkin bilgiler, yöre çiftçilerinin yoğun ilgisini çekti.

Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi yürütücülüğünde geliştirilen ve Atatürk Üniversitesi ile Erzurum Teknik Üniversitesinin de paydaşları arasında yer aldığı projede; hayvanların vücut sıcaklığı, hareketliliği, geviş getirme davranışları ve sağlık verilerinin anlık takip edilmesini sağlayacak sensör teknolojileri anlatıldı. Proje sayesinde olası hastalıkların erken teşhis edilmesi, verim kayıplarının azaltılması ve hayvancılıkta sürdürülebilir üretimin desteklenmesi hedefleniyor.

Köy halkına yönelik gerçekleştirilen bilgilendirme toplantılarında, dijital teknolojilerin yalnızca büyük işletmeler için değil; küçük ölçekli üreticiler için de önemli avantajlar sunduğu vurgulandı. Üreticilere, erken teşhis sistemlerinin ekonomik kayıpları azaltacağı, verimliliği artıracağı ve hayvan refahına önemli katkılar sağlayacağı aktarıldı.

'Bilimi Sahanın Gerçekliğiyle Buluşturuyoruz'

Programda değerlendirmelerde bulunan Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, üniversitelerin yalnızca akademik bilgi üreten kurumlar olmadığını, aynı zamanda toplumun ihtiyaçlarına çözüm geliştiren yapılar olduğunu ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu: 'Bugün burada yalnızca bir etkinlik gerçekleştirmiyoruz; aynı zamanda bilimi üreticimizle, teknolojiyi sahayla ve üniversiteyi toplumla buluşturuyoruz. Tarım ve hayvancılıkta dijitalleşme artık bir tercih değil, sürdürülebilir üretimin temel gerekliliklerinden biridir. Yapay zekâ destekli sistemler, sensör teknolojileri ve veri tabanlı üretim modelleri sayesinde üreticilerimizin daha verimli, daha kontrollü ve daha güçlü bir üretim süreci yürütmesi mümkün hale geliyor. Üniversite olarak hedefimiz; akademik bilgiyi laboratuvarlarda bırakmadan doğrudan vatandaşımızın hayatına dokunan bir değere dönüştürmektir.'

Hacımüftüoğlu ayrıca, özellikle hayvan sağlığını anlık izlemeye yönelik geliştirilen yerli sensör teknolojilerinin Türkiye'nin tarım ve hayvancılık alanındaki dijital dönüşümüne önemli katkılar sunacağını belirterek, bu tür projelerin ülkenin yerli teknoloji kapasitesi açısından stratejik bir değer taşıdığını ifade etti.

'Üniversiteler Toplumsal Kalkınmanın En Güçlü Paydaşlarıdır'

Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak ise yaptığı konuşmada üniversitelerin toplumsal gelişime doğrudan katkı sunan kurumlar olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: 'Bilimsel çalışmaların gerçek değerini sahada görmek mümkündür. Bugün burada çiftçimizle aynı ortamda bulunmak, onların ihtiyaçlarını doğrudan dinlemek ve geliştirilen teknolojileri uygulamalı şekilde paylaşmak son derece kıymetlidir. Dijitalleşme süreci tarım ve hayvancılık alanında çok büyük bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Üniversiteler olarak bu dönüşümün merkezinde yer almak ve üreticilerimize rehberlik etmek temel sorumluluklarımız arasında bulunmaktadır.'

Rektör Çakmak, özellikle gençlerin teknoloji atölyelerine gösterdiği ilgiden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bilimsel farkındalığın küçük yaşlardan itibaren güçlendirilmesinin geleceğin üretim modelleri açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Köy Halkından Yoğun İlgi

Program kapsamında köy sakinlerine yönelik aile ve sağlık temalı köy odası sohbetleri gerçekleştirilirken, çocuklara özel teknoloji atölyeleri düzenlendi. Ayrıca Gezici Hayvan Hastanesi aracılığıyla mobil veterinerlik hizmetleri sunularak bölgedeki hayvanların sağlık kontrolleri yapıldı.

Bilimsel bilgi ile toplumsal faydayı bir araya getiren etkinlik, köy halkının yoğun ilgisi ve memnuniyetiyle tamamlanırken; üniversitelerin kırsal kalkınmaya yönelik saha odaklı çalışmalarının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda kurulacak Milli Teknoloji Atölyeleri ile gençlerin hayallerini, fikirlerini ve projelerini gerçeğe dönüştürebilecekleri güçlü bir üretim ve gelişim ekosistemi oluşturulması hedefleniyor. Atatürk Üniversitesi'nde kurulacak Milli Teknoloji Atölyesi ile teknoloji geliştiren, üreten ve ülkenin yarınlarına yön verecek gençlere önemli imkânlar sunulacağı ifade edildi. Milli Teknoloji Atölyesi'nde bilim ve teknoloji yarışmalarına katılan öğrenci takımlarına makine, teknik altyapı, teçhizat ve sarf malzeme desteği sağlanacağı, aynı zamanda yerli ve milli sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının yetişmesine katkı sunulacağı kaydedildi.

'Milli Teknoloji Hamlesi'nin güçlü paydaşlarından biri olmaya devam ediyoruz'

Atatürk Üniversitesi'nin sahip olduğu bilimsel birikim, araştırma altyapısı ve genç potansiyeliyle Milli Teknoloji Hamlesi'nin güçlü paydaşlarından biri olmaya devam ettiğini ifade eden Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, 'Yaklaşık 550 metrekare kullanım alanına sahip olacak Milli Teknoloji Atölyesi, üniversitemiz, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı ve TÜBİTAK tarafından sağlanan toplam 65 milyon TL'lik makine, teçhizat ve sarf malzeme desteği ile çok paydaşlı bir finansman modeli çerçevesinde yürütülmektedir. Bu yönüyle proje, üniversite, kamu kurumları ve bölgesel kalkınma aktörleri arasında iş birliğini güçlendiren stratejik bir yatırım niteliği de taşımaktadır. Atatürk Üniversitesi, 1957 yılında Doğu Anadolu'nun ilim meşalesi olarak kurulurken yalnızca bir eğitim kurumu olmayı değil, bulunduğu coğrafyanın kalkınmasına yön veren, bilgi üreten, medeniyet tasavvurunu geleceğe taşıyan bir merkez olmayı hedeflemiştir. Ancak biz biliyoruz ki köklü olmak geçmişle övünmek değil, geleceği inşa edecek iradeyi taşıyabilmektir. İşte bu nedenle bugün temelini attığımız Milli Teknoloji Atölyesi'ni yalnızca fiziksel bir yapı olarak değerlendirmiyoruz. Burayı fikirlerin projeye, projelerin teknolojiye, teknolojinin ise milli güce dönüştüğü bir üretim üssü olarak görüyoruz. Çünkü artık çağımızda güçlü devlet olmanın yolu bilgiyi tüketen değil üreten, teknolojiyi ithal eden değil geliştiren, geleceği takip eden değil geleceğe yön veren bir anlayıştan geçmektedir' dedi.

'Bilimsel üretkenliğimiz her geçen yıl artıyor'

Üniversitenin bilimsel üretkenliğini her geçen yıl artırdığını belirten Hacımüftüoğlu, 'Bilimsel üretkenliğini her geçen yıl artıran üniversitemiz, bu yıl patent başvurularında devlet üniversiteleri arasında 2'nci, uluslararası patent başvurularında ise 1'inci sırada yer alarak önemli bir başarı göstermiştir. 2025 verilerine göre, sağlık odaklı yapay zekâ teknolojileri alanında ise Türkiye genelinde en fazla patent alan ilk 10 kurum arasında yer alarak bu alandaki rekabetçi gücünü ortaya koymuştur. Dünya Üniversiteleri sıralamasında 800 bandında yer alan, Dünya Asya Üniversiteleri sıralamasında ise ilk 300 arasına giren, yapay zekâ destekli ilaç geliştirmeden biyoteknolojiye, Doğu Anadolu Yüksek Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden uluslararası akademik iş birliklerine uzanan bir üniversiteden bahsediyoruz. Bu güç sadece bir geçmişin şanı değil, geleceğe yürüyüşümüzün güvencesidir. 4. Sanayi Devrimi olarak tanımladığımız bu çağda yapay zekâdan biyoteknolojiye, uzaydan yenilenebilir enerjiye uzanan alanlarda nitelikli insan kaynağı yetiştiren ve teknoloji altyapısı inşa eden ülkeler dünyayı şekillendiriyor. Bilimi ihmal eden, teknolojik dönüşüme seyirci kalan toplumların hem ekonomik güçlerini hem de medeniyet iddialarını yitirdiğini tarih defalarca göstermiştir. Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu sürecin aktif bir parçası hâline gelmiştir. AR-GE harcamalarını 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara taşıyan, AR-GE personel sayısını 29 binden 310 binin üzerine çıkaran bir ülkeyiz artık. Milli Teknoloji Hamlesi, yalnızca bir sanayi politikası değil, bir medeniyet projesidir. 81 ilde 100 Milli Teknoloji Atölyesi hedefiyle yürütülen bu seferberlik, gençlerimizin teorik bilgiyi somut ürünlere, fikirleri geleceğin teknolojilerine dönüştürebileceği mekânların tüm Türkiye'ye yayılması demektir' diye konuştu.

'Öğrencilerimiz, hayallerini burada somuta dönüştüreceklerdir'

Atatürk Üniversitesi olarak gençlerin bilimle buluşmasına önem veren bir anlayışla çalışmalarını sürdürdüklerini ifade eden Hacımüftüoğlu, 'DAYTAM, İlaç, Aşı ve Biyoteknoloji Enstitüsü, Erzurum Bilim Merkezi ile kurduğumuz iş birliklerimiz, her yıl yüzlerce öğrencimizin katıldığı TEKNOFEST'teki başarılarımız bunun somut kanıtlarıdır. Şimdi bu atölye o köklü altyapımıza, gençlerimizin ellerinin toprağa dokunan, devre tasarlayan, prototip üreten, düşüncelerini maddeye dönüştüren yeni bir boyut ekleyecektir. Bu atölyede lise öğrencisinden doktora araştırmacısına kadar geniş bir kitleye CNC tezgâhından 3 boyutlu yazıcılara, elektronik lehimlemeden metroloji araçlarına kadar tasarım ve üretim altyapısı açık olacaktır. Ulusal ve uluslararası bilim ve teknoloji yarışmalarına hazırlanan öğrencilerimiz, hayallerini burada somuta dönüştüreceklerdir' dedi.

Törende Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen ve Erzurum Valisi Aydın Baruş da birer konuşma yaptı. Program, İl Müftüsü Yaşar Çapçı tarafından yapılan duanın ardından temelin atılmasıyla sona erdi. Törene konuşmacıların yanı sıra Erzurum Cumhuriyet Başsavcısı Adem Aydemir, Bölge Adliye Mahkemesi Başsavcısı Ünal Bingül, Yakutiye Belediye Başkanı Mahmut Uçar, İl Emniyet Müdürü Onur Karaburun, İl Jandarma Komutanı Kıdemli Albay Hakan Uğurlu, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA) Genel Sekreteri Oktay Güven, kurum müdürleri, akademisyenler, davetliler ve vatandaşlar katıldı.

Elazığ Çubukbey Anadolu Lisesi, TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları Destekleme Programı kapsamında kapılarını teknoloji meraklılarına açtı. İl genelinde projesi kabul edilen 17 okuldan biri olan lisede, yenilenebilir enerji odaklı projeler fuarın odak noktası oldu. Fuarda en çok ilgiyi, 11. sınıf öğrencisi Mert Eren Çakmak'ın 'Yaren 4' adını verdiği 'Güneş Enerjili Araç' projesi gördü. Deneyap Teknoloji Atölyeleri'nde aldığı teorik eğitimleri pratiğe döken genç yetenek, aracın ana mekanizmasını ve gövde parçalarını 3D yazıcı kullanarak bizzat imal etti. Geliştirdiği prototip hakkında bilgi veren Mert Eren Çakmak, projesinin elektrikli araçların en büyük sorunu olan menzil kısıtlamasına çözüm sunduğunu belirtti.

Geliştirdiği sistemin işleyişi hakkında bilgi veren Çakmak, 'Güneş panelleri aracılığıyla elde ettiğimiz güç, şarj modülü üzerinden bataryalara depolanıyor. Mevcut elektrikli araçlar şarj istasyonlarına bağımlıyken, bu sistem sayesinde araç hareket halindeyken bile enerji üretmeye devam ediyor. Gündüz depolanan enerji, gece sürüşünde motorlara güç veriyor. Bu da hem kesintisiz sürüş hem de doğaya sıfır zarar anlamına geliyor' dedi.

Oğlunun projesini gururla takip eden anne Meral Çakmak ise gençlerin desteklendiğinde neler başarabileceğine dikkat çekerek, 'Oğlumun maddi ve manevi olarak her zaman yanındayız. Bu araçta gördüğümüz ana mekanizmanın 3D yazıcıdan çıkarılmasına kadar her detay onun el emeği ve fikri. Gelecekte iyi bir mühendis olup ülkesine hizmet etmesi en büyük temennimiz. Oğlumla gurur duyuyorum' şeklinde konuştu.

Ödül törenine; İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, Yıldız Teknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve İnönü Üniversitesi Rektör Danışmanı Prof. Dr. Vatan Karakaya, dekanlar, akademik ve idari personel katıldı.

Festivalin kapanış programı, genç istihdam hamleleri kapsamında gençlere yönelik hazırlanan animasyon filminin izlenmesiyle başladı. Film gösteriminin ardından İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat bir konuşma yaptı.

Rektör Prof. Dr. Nusret Akpolat, büyük bir heyecanla başlayan İNÜFEST 2026'nın üniversite için giderek önemli bir marka değerine dönüştüğünü ifade etti. Bu yıl festivale yoğun bir başvuru yapıldığını belirten Rektör Akpolat, 296 proje başvurusundan 164'ünün sergilenmeye hak kazandığını söyledi. İNÜFEST'in temel amacının gençlere teknoloji ve inovasyon kültürünü kazandırmak olduğunu söyleyen Akpolat, 'Burada fikirler büyüdü, hayaller şekillendi. Emek ve projeler görünür hale geldi. Bilimle yoğrulan çabaların, umutla beslenen hayallerin ve üretimle anlam kazanan fikirlerin nasıl güçlü bir değere dönüştüğüne hep birlikte tanıklık ettik. Artık dünyada söz sahibi olmanın yolu bilgi üretmekten, üretilen bilgiyi teknolojiye dönüştürmekten geçmektedir. Bilginin tüketicisi değil üreticisi olmak zorundayız.' şeklinde konuştu.

Bilim ve teknolojinin ülkelerin geleceği açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Akpolat, 'Burada gördüğümüz tablo ülkemizin bu yolda ne kadar güçlü bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor. Pırıl pırıl gençlere sahip olduğumuzu bir kez daha görmüş olduk. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu tam bağımsız Türkiye ve Milli Teknoloji Hamlesi Türkiye Yüzyılı vizyonuna tam uyacak bir şekilde bugün sizlere olan güvenimizi bir daha ispat ettiniz ve geleceğe olan umutlarımızı yeşerttiniz' diye konuştu.

Akpolat, öğrencilere çeşitli tavsiyelerde bulunarak sözlerini tamamladı.

Elazığ Çubukbey Anadolu Lisesi bünyesinde hazırlanan 4006-TÜBİTAK Bilim Fuarları Destekleme Programı projeleri, düzenlenen törenle sergilenmeye başlandı. Çubukbey Anadolu Lisesi, fuar kapsamında projeleri desteklenmeye hak kazanan il genelindeki 17 okuldan biri oldu. Bu çerçevede okul binasında düzenlenen fuarda, öğrenciler tarafından hazırlanan teknolojik, bilimsel ve toplumsal içerikli projeler katılımcılara tanıtıldı. Proje yürütücülüğünü okul öğretmenlerinden Veysel Emir'in üstlendiği etkinlikte, öğrencilerin merak ve araştırma duygularıyla geliştirdikleri çalışmalar detaylı bir şekilde paylaşıldı.

Açılış konuşması gerçekleştiren Okul Müdürü Dr. Bekir Erol, 'Bu sene TÜBİTAK 4006 projelerinde il genelinde başvuran okullar arasından projeleri desteklenmeye layık görülen 17 okuldan birisi olduk. Bu nedenle emek veren öğrencilerimize, danışman öğretmenlerimize ve proje yürütücümüze teşekkür ediyorum. Hangi bilim diye soruyoruz. Bence, önce bu soruyu kendimize sormamız gerekiyor ve alacağımız cevaba göre de çocuklarımızı yönlendirmemiz gerekiyor. Bugün dünyanın değişik bölgelerinde, coğrafyalarında çocukları, masum insanları katleden silahları üreten bilim mi, yoksa Aziz Sancar'ın kanserli hücrelerin hasar gören DNA'larını nasıl onardığını keşfeden bilim mi. Ahlakla, erdemle, vicdanla yoğrulmayan bilimin içinin boş olduğunu biliyoruz ve buna inanıyoruz. İşte bizler Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin de ortaya koyduğu gibi ahlakla, vicdanla, sorumlulukla bütünleşmiş bir bilimi tercih ediyoruz. Bugün burada sergilenen her çalışma merak eden, araştıran, düşünen ve aynı zamanda insanlığa, çevreye ve toplumsal değerlere duyarlı gençlerimizin emeğini yansıtmaktadır' dedi.

Açılış programına eğitimciler, öğrenciler ve davetliler katılırken, sergilenen projeler ise katılımcılardan tam not aldı.

Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi ve Türkiye Uzay Ajansı (TUA) iş birliğiyle TUA AstroHackathon, Ahmet Tevfik Ozan Kongre Merkezi'nde bugün başladı. İlk etapta 81 ilde planlanırken 37 ilde hayata geçirilebilen etkinlik, Elazığ'da da düzenlendi. Elazığ başta olmak üzere Diyarbakır, Malatya, Tunceli ve Bingöl'den gelen yaklaşık 70 katılımcı, 19 takım halinde 48 saat boyunca uzayın farklı alanlarında kendilerine sunulan problemlere çözüm üretecek. Üniversite ve lise öğrencilerinden oluşan takımlar, uzay, iklim, yapay zeka ve veri bilimi temalarında yazılımsal ve simülasyon çözümleri geliştirecek. Katılımcılar, 48 saatlik çalışma maratonunun ardından projelerini jüriye sunacak, dereceye giren takımlar yarın düzenlenecek final töreniyle ödüllendirilecek.

Öte yandan, etkinlik kapsamında uzay bilimi ve teknolojisi alanında eğitici oturumlar, seminer, atölye ve paneller de programa dahil edildi.

Düzenlenen proje hakkında bilgi veren Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi Ar-Ge Komisyon Başkanı Yunus Emre Güler, ' Bugün Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi olarak Türkiye Uzay Ajansı ortaklığında TUA Astrohackathon'unu düzenliyoruz. İlk etapta 81 ilde yapılması planlanan ama sadece 37 ilde organize edilebilen bu organizasyonu Elazığ'ımızda da hayata geçirebilme imkanını bulduk. Organizasyona destek olan, vizyonuyla katkı sağlayan Elazığ Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları'na teşekkür ediyoruz. Bunların içerisinde üniversite ve lise öğrencileri var. Uzay alanında 48 saat boyunca kendilerine verilen problemler üzerinde çözüm üretmeye çalışacaklar. Bu çözümler genel itibarıyla yazılımsal çözümler, simülasyon çözümleri olacak. Sonucunda da Türkiye'nin uzay misyonuna katkıda bulunulması, niteliğine göre gençlerin tespit edilip yetiştirilmesi hedefleniyor. Hem şehrimiz için hem ülkemiz için inşallah hayırlara vesile olur' dedi.

Etkinlikte yoğun katılım olduğunu belirten, mentör olarak görev alan Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Muhammed Soysal, ' Öncelikle çok yoğun bir katılım var. Çevre illerden de gelen arkadaşlarımız var ve çok iyi şekilde hazırlanmışlar. Eminim ki, süreci de aynı şekilde devam ettireceklerdir. Katkısı geçen herkese çok teşekkür ederiz' diye konuştu.

Milli teknoloji hamlesine katkı sağlamak amacıyla etkinliğe katıldığını ifade eden lise öğrencisi Eren Aydın, ' Biz gençler olarak, milli teknoloji hamlesine katkı sağlamak için buradayız. Amacımız, ülkemizin kendi teknolojisinin geliştirilmesi ve dışa bağımlılığı azaltarak daha güçlü bir konuma gelmesidir. Bu süreçte hem kendimizi geliştiriyoruz hem de gelecekte ülkemize fayda sağlayacak projeler üretmeyi amaçlıyoruz' şeklinde konuştu.

Organizasyonun gerçekleştirilmesinde emeği geçenlere teşekkürlerini ileten Gİ-TEK Kulübü Başkanı Bedirhan Şakalar, ' Elazığ Belediyesi ve Türkiye Uzay Ajansı'nın da katkılarıyla beraber TUA AstroHackathon'u gerçekleştiriyoruz. Emeği geçen ekip arkadaşlarımıza teşekkür ediyor, yarışmacılara başarılar diliyorum' ifadelerini kullandı.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla çalışmalarını sürdüren Gelidonya İDA Takımı, Norveç'te düzenlenen NJORD Autonomous Ship Challenge yarışmasında Türkiye'yi temsil edecek. Yerli ve milli teknolojiler geliştirme hedefiyle Elazığ Deneyap atölyelerinde çalışmalarını sürdüren Gelidonya Takımı, daha önce TEKNOFEST kapsamında düzenlenen İnsansız Deniz Aracı Yarışması'nda 2025 yılında Türkiye ikinciliği elde ederek önemli bir başarıya imza atmıştı. Norveç'te gerçekleştirilecek olan bu prestijli yarışmada yer alacak Gelidonya Takımı, geliştirdikleri insansız su üstü araçlarıyla hem mühendislik kabiliyetlerini sergilemeyi hem de Türkiye'nin savunma ve denizcilik teknolojilerindeki potansiyelini Avrupa'da göstermeyi hedefliyor.

'Ülkemizi hem ulusal hem de uluslararası alanda en iyi şekilde temsil etmenin gayreti içerisindeyiz'

Yarışmada Türkiye'yi temsil etmekten hem mutlu hem gururlu olduklarını ifade eden Takım Kaptanı Yunus Emre Güler, 'Geçen sene ekibimizle Teknofest Malivatan çerçevesinde insansız deniz aracı kategorisinde ikincilik derecesi elde ettik. Bu başarıyla yetinmek istemedik, bu sene ülkemizi uluslararası alanda temsil etmek için Norveç'te düzenlenecek olan New York Challenge yarışmasına başvurumuzu yaptık. Ön başvuru ve rapor aşamasının ardından yarışmada ülkemizi temsil etmeye hak kazandık. İnşallah ekibimizle birlikte ülkemizi yarışmada da en iyi şekilde temsil etmeyi hedefliyoruz. Milli teknoloji hamlesi idealinde çalışmalarımızı sürdüreceğimizi düşünüyoruz. En büyük destekçilerimiz olan başta kendi aileme, ardından arkadaşlarımın ailelerine çok teşekkür ediyorum. Bu yolda benimle birlikte emek veren tüm ekip arkadaşlarıma da çok teşekkür ediyorum. Biz gençler olarak elimizden gelen tüm gayreti ve çabayı gösteriyoruz. Ülkemizi hem ulusal hem de uluslararası alanda en iyi şekilde temsil etmenin gayreti içerisindeyiz. Hem milletimizin teknolojiye olan ilgisini, hem de devletimizin bu alanda yapmış olduğu yatırım ve desteği çok iyi biliyoruz. Daha iyisini de göstereceğiz inşallah. Tüm devletimizin ve milletimizin hem dualarını hem de desteğini bekliyoruz' dedi.

'Barbaros Hayrettin Paşa'nın, denizlere hakim olan cihana hakim olur sözünden ilham alarak çıktığımız bu yolda milletimizin gururunu yaşıyoruz'

TEKNOFEST 2025'te insansız deniz aracı kategorisinde Türkiye ikincisi olduklarını hatırlatan Mustafa İsa Oruçtutan ise 'Akımımızda donanım, mekanik ve yazılım ekibinden sorumluyum. Bu sene TEKNOFEST 2 bin 25 yarışmasında insansız deniz aracı kategorisinde Türkiye ikincisi olduk. Barbaros Hayrettin Paşa'nın, denizlere hakim olan cihana hakim olur sözünden ilham alarak çıktığımız bu yolda milletimizin gururunu yaşıyoruz. Norveç'in Trondheim şehrinde düzenlenen ve üst seviye bir yarışma olan New York Challenge, otonom yüzey aracı yarışmasına başvurduk. Rapor aşamasının ardından bize kabul maili geldi ve yarışmaya katılmaya hak kazandık. Bu yarışmanın, bizim bu uğurda geliştirdiğimiz sistemleri uluslararası arenada nasıl temsil edeceğimizin bir göstergesi olacağını düşünüyorum. Ekip arkadaşlarımın ve ailelerimizin destekleriyle inşallah dereceye girip döneceğiz' şeklinde konuştu.

Projeyle ilgili açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Kazım Türk, Türkiye'nin büyük bir bölümünde kış şartlarının ağır geçtiğini söyledi. Açıklamasında Türk, 'Sahil şehirleri dışında İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz'in önemli bir kısmı soğuk iklim şartlarına sahip. Dolayısıyla kışın kar ve buzlanma hem karayolu hem de hava yolu ulaşımını ciddi şekilde aksatıyor.' dedi.

'Akıllı sensörlerle kar yere düşmeden eriyecek'

Geliştirilen sistemin meteorolojik verileri anlık takip eden bir otomasyonla çalışarak buzlanmayı oluşmadan engellediğini ifade eden Türk, sistemin çalışma prensibini açıkladı. Türk, 'Sistem şehir şebekesi elektriğiyle çalışıyor. Bir trafo ve PLC kontrol mekanizmamız var. Meteorolojik verileri takip ediyoruz. Hava sıcaklığı sıfırın altına düştüğünde sistem devreye girerek yüzeyi ısıtıyor. Kar yağmadan yüzey ısınmış oluyor; kar yağsa bile düştüğü anda eriyor' ifadelerini kullandı.

'Geleneksel yöntemlerin çevresel ve ekonomik zararları önlenecek'

Laboratuvar ortamında yapılan testlerde kar eritme işleminin başarıyla gerçekleştiği, sistemin 1x2,5 metre boyutlarındaki plaklarda sorunsuz çalıştığı söyleyen Türk, projenin çevresel etkileri ve ekonomik kayıpları minimize etmesine dikkat çekti. Geleneksel yöntemlerin zararlarına değinen Türk, 'Bu makineler fosil yakıt kullanıyor ve karbon salınımına neden oluyor. Kimyasal çözücüler ise hem kaplamaya zarar veriyor hem de tarım arazilerinin verimliliğini azaltabiliyor.' dedi. Özellikle havacılık sektöründeki yüksek maliyetlere vurgu yapan Türk, 'Amerika'da yapılan bir çalışmada rötar yapan bir uçağın dakikadaki maliyetinin 3 bin - 3 bin 500 Türk Lirası civarında olduğu belirtiliyor.' diyerek akıllı betonun ekonomik getirisini ortaya koydu.

Yüksek dayanımlı üç katmanlı teknoloji

Sistemin teknik yapısı hakkında da bilgi veren Prof. Dr. Türk, '5 santimetre yüksek dayanımlı temel beton tabakası var. Onun üzerinde 7,5 santimetre kalınlığında ısınabilen beton bulunuyor. En üstte ise elektrik güvenliğini sağlayan koruyucu bir tabaka yer alıyor.' açıklamasında bulundu. Betonun dayanıklılığına da dikkat çeken Türk 'Bu beton yalnızca ısınabilen bir beton değil, aynı zamanda dayanımı yüksek bir beton. Standart C25-C30 betonlara karşılık C50-C60 dayanım seviyelerine ulaşabiliyoruz. İçerdiği lifler sayesinde eğilme ve çarpma dayanımı da yüksek' dedi.

Hedef: Havalimanı pistleri ve kritik kavşaklar

Patentini projenin başlangıcından önce aldıklarını belirten Prof. Dr. Türk, 'Betonun elektriksel iletkenliğini ölçerken ısınma özelliğini fark ettik ve patent başvurusunda bulunduk.' diyerek sürecin bilimsel arka planını paylaştı. Gelecekteki uygulama alanlarına ilişkin ise 'Öncelikli hedefimiz havaalanı pistleri. Ayrıca trafik kazalarının yoğun olduğu kavşaklar, viyadükler ve tünel girişlerinde de kullanılabilir.' diyen Türk, sistemi yakında kampüs içinde aktif trafiğin bulunduğu bir noktada test etmeyi hedeflediklerini belirtti.

Hakkari genelinde Cumhuriyet Ortaokulu, 23 Nisan Ortaokulu, Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, Anadolu Lisesi, Fen Lisesi ve Atatürk Lisesi'nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında, gençler milli teknoloji hamlesi kapsamında yürütülen DENEYAP ve TEKNOFEST hakkında bilgilendirildi. Gerçekleştirilen programda, gençlerin teknoloji alanındaki fırsatlara daha kolay ulaşabilmesi ve bu alanlarda kendilerini geliştirebilmeleri hedeflendi. Özellikle TEKNOFEST ve DENEYAP teknoloji atölyeleri hakkında yapılan sunumlar, öğrenciler tarafından ilgiyle takip edildi.

TEKNOFEST için geri sayım başladı

Türkiye'nin en büyük teknoloji etkinliklerinden biri olan TEKNOFEST'in bu yıl Şanlıurfa'da düzenleneceği hatırlatıldı. Öğrenciler; yazılım, yapay zekâ, insansız hava araçları ve robotik gibi birçok alanda projeleriyle festivale katılmaya davet edildi. TEKNOFEST başvurularının 20 Şubat 2026 tarihine kadar devam edeceği belirtildi.

DENEYAP atölyeleri gençleri bekliyor

Toplantıda ayrıca Hakkâri ve Yüksekova'da faaliyet gösteren DENEYAP teknoloji atölyeleri hakkında bilgi verildi. Yazılım, robotik, yapay zekâ, siber güvenlik ve havacılık gibi alanlarda eğitim veren DENEYAP programına bu yıl toplam 70 öğrenci kabul edileceği belirtildi. Başvuruların 6 Mart 2026'ya kadar yapılabileceği, sürecin online sınav, uygulamalı sınav ve mülakat olmak üzere üç aşamadan oluştuğu aktarıldı. Programın 3 yıl sürdüğü ve öğrencilerin hem teorik hem de uygulamalı eğitim aldığı vurgulandı.

'Teknolojiyi tüketen değil, üreten gençler'

Yetkililer, DENEYAP'ın amacının gençleri sadece teknoloji kullanan bireyler değil, teknoloji üreten ve çözüm geliştiren bireyler olarak yetiştirmek olduğunu ifade etti. Türkiye genelinde 81 ilde 132 DENEYAP atölyesi bulunduğu, bugüne kadar binlerce öğrencinin bu programdan faydalandığı paylaşıldı.

Program sonunda gençlere seslenen yetkililer, merakı olan, üretmek isteyen ve kendine güvenen her öğrencinin bu yolculuğa katılabileceğini belirterek, 'Geleceği izleyen değil, geleceği üreten tarafta yer alın' mesajı verdi.

Toplantıya İl Milli Eğitim Müdürü Nurettin Yılmaz, Sanayi ve Teknoloji Müdürü Erol Baykara, Gençlik ve Spor Müdürü Emin Yıldırım ile Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Asım Şen katıldı.