Bir dönemin prestij simgesiydi

Bir zamanlar yelek ceplerinde zincirleriyle taşınan cep saatleri, bugün daha çok antika ve koleksiyon ürünü olarak ilgi görüyor. 19. ve 20. yüzyılda statünün göstergelerinden biri olan bu saatler, kol saatlerinin ve dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla günlük yaşamdan çekildi.

Bitlis’in Ahlat ilçesinde 40 yılı aşkın süredir saatçilik yapan Enver Hakverdioğlu, cep saatlerinin geçirdiği değişime yakından tanıklık ediyor.

Eskiden tamir için sıkça geliyordu

Hakverdioğlu, geçmişte dükkânına getirilen saatlerin önemli bölümünü cep saatlerinin oluşturduğunu belirtiyor. Günümüzde ise durumun tamamen değiştiğini söyleyen usta, cep saatlerinin artık çok nadir karşısına çıktığını ifade ediyor.

“Eskiden en çok tamirini yaptığımız saatlerdi, şimdi aylarca bir tane bile görmüyorum” diyen Hakverdioğlu, değişimin boyutunu mesleki deneyimi üzerinden anlatıyor.

Artık koleksiyonlarda yaşatılıyor

Kol saatleri, elektronik saatler ve cep telefonlarıyla birlikte cep saatlerine duyulan ihtiyaç büyük ölçüde ortadan kalktı. Mekanik yapıları ve dönemlerinin işçiliğini yansıtmaları nedeniyle eski cep saatleri ise bugün koleksiyoncuların ve antika meraklılarının ilgisini çekiyor.

Moderatörlüğünü İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölüm Başkanı Doç. Ersin Aycan'ın gerçekleştirdiği etkinliğin konukları sektör temsilcisi Sercan Melik Aslan ile mezun öğrenci Abdullah Bozdağ oldu. Malatya Büyükşehir Belediyesi 100. Yıl Parkı Kitap Kafe'de gerçekleştirilen etkinlikte yapay zekâ, dijital dönüşüm, girişimcilik ve geleceğin mesleklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

Programda konuşan Doç. Ersin Aycan, yapay zekanın özellikle pandemi sonrası yaşamın ve çalışma hayatının önemli bir parçası haline geldiğini belirtti. Teknolojinin inanılmaz bir hızla ilerlediğini aktaran Aycan, son 10 yılın bir yüzyıla bedel olduğunu söyledi.

Teknolojik dönüşümün birçok meslek için tehdit olarak algılandığını ifade eden Doç. Ersin Aycan, yapay zekânın meslekleri ortadan kaldırmaktan ziyade dönüştürdüğünü söyledi. Geleceğin iş dünyasında başarılı olabilmeleri için gençlere en büyük tavsiyesinin kollarına bir 'altın bilezik' takmaları gerektiğini söyleyen Aycan, bu bileziğin mutlaka dijitalleşmeyi içermesi gerektiğini ifade ederek gelecekte dijitalleşme bilgisinin bireyler için vazgeçilmez bir gereklilik olacağını vurguladı.

Katılımcılardan gelen soruları da yanıtlayan Aycan, yapay zekânın hangi meslekleri etkileyeceğine ilişkin değerlendirmesinde 'İnsan var olduğu sürece, daha doğrusu ruh var olduğu sürece bu iş bir şekilde bitmeyecek ama bunun çok ciddi boyutta tehlikeleri olabileceği gibi olumlu tarafları da olabilir. Bu tehlikeli boyutu insanın özel hayatıyla ilgili olabilir, mesleğiyle ilgili olabilir, ailesiyle ilgili olabilir ama olumlu tarafları da şu ki oturduğumuz yerden çok kısa sürede dünyadaki bütün bilgilere ulaşabiliyoruz.' şeklinde konuştu.

Programda sektör temsilcisi Sercan Melik Aslan da teknolojiyle birlikte bilgiye erişimin kolaylaşmasının problem çözme becerilerini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekti. Yeni mezunların yalnızca sonuca değil, üretim süreçlerine de hâkim olmalarının önemine değinen Aslan, değişen iş dünyasında analitik düşünme ve sorun çözme becerilerinin her zamankinden daha değerli hâle geldiğini ifade etti.

İnönü Üniversitesi mezunu Abdullah Bozdağ ise dijital dönüşüm sürecinde teknik bilgi kadar girişimcilik ve pazarlama becerilerinin de önem kazandığını belirtti. Özellikle inovasyonlu sektörlerde başarılı olabilmek için yapılan işin doğru şekilde tanıtılması ve etkili iletişim kurulmasının mesleki başarının önemli unsurları arasında yer aldığını söyledi.

Program, katılımcılardan gelen soruların ardından çekilen fotoğraf çekimiyle son buldu.

Para koleksiyonuyla tasarlanan saatler ilgi görüyor

Ahlat’ta mütevazı bir dükkânda çalışan Enver Hakverdioğlu, yıllar içinde biriktirdiği banknotları farklı bir şekilde değerlendirmeye karar verdi. Sadece koleksiyon olarak saklamak yerine, onları saatlerin içine yerleştirerek özgün tasarımlar ortaya çıkardı. Her bir saat, farklı bir ülkenin ya da dönemin izini taşıyor. Bu yaklaşım, hem koleksiyonculuğu hem de zanaatkârlığı bir araya getiriyor.

Ziyaretçiler, saatlerin içinde yer alan detayları incelemek için dükkânda uzun süre vakit geçiriyor. Kimisi çocukluğunda gördüğü eski Türk lirasını hatırlıyor, kimisi ise yabancı paralar üzerinden farklı kültürlere dokunuyor.

Nostalji ile sanatın birleştiği özgün tasarımlar

Hakverdioğlu’nun saatleri, sadece zamanı göstermekle kalmıyor; aynı zamanda birer sanat objesine dönüşüyor. Kadran içinde yer alan farklı banknotlar, renkleri ve desenleriyle dikkat çekici bir kompozisyon oluşturuyor. Bu da her saati benzersiz kılıyor.

Özellikle eski paraların kullanıldığı modeller, nostalji meraklılarının ilgisini çekiyor. Ziyaretçiler, bu saatlerde geçmişin ekonomik ve kültürel izlerini görme fırsatı buluyor. Saat ile para koleksiyonunun birleşimi, sıradan bir objeyi anlamlı bir hikâyeye dönüştürüyor. Ahlat’taki bu küçük dükkân, zamanın ve hatıraların kesiştiği özel bir noktaya dönüşmüş durumda.

Saat ustalığında 20 yılı aşan deneyim

Mesleğe çırak olarak başlayan Enver Hakverdioğlu, yıllar içinde kendini geliştirerek Ahlat’ın tanınan saat ustalarından biri haline geldi. Mekanik saatlerin tamirinde uzmanlaşan usta, klasik saatlere olan ilginin hâlâ sürdüğünü belirtiyor.

Hakverdioğlu, yaptığı işi sadece bir meslek olarak görmediğini vurguluyor. “Yıllardır saat tamiri yapıyorum. Bir yandan da farklı ülkelere ait paraları biriktiriyordum. Bunları saatlerle birleştirince ortaya hem hatırası olan hem de dikkat çeken eserler çıktı,” diyor.

FÜ Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu ve ekibi tarafından yerli ve milli imkanlarla geliştirilen yüksek teknoloji ürünü ince film kaplayıcı cihazı, yurt içi ve yurt dışındaki üniversitelerde bilimsel çalışmalarda kullanılmaya başlandı. Yaklaşık 2 yıl süren Ar-Ge çalışmalarının ardından cihazın elektronik kartları tamamen yerli imkanlarla tasarlandı. Kartların üretimiyle birlikte cihazın tüm fonksiyonlarını çalıştıran gömülü yazılımlar geliştirilerek sisteme entegre edildi. Toplamda yaklaşık 3 yıl süren bir çalışmanın ardından tamamlanan cihaz, tescilli bir marka haline geldi. Hem ince hem de kalın film üretimine imkan tanıyan ve farklı akademik disiplinlerde kullanılabilen yüksek teknoloji ürünü cihaz, Türkiye'nin yanı sıra farklı ülkelere de ihraç ediliyor.

Cihazın geliştirilme süreci hakkında bilgi veren Prof. Dr. Yakuphanoğlu, 'Yapmış olduğumuz cihazımızın ismi Dip Coater yani ince film kaplayıcı cihaz. Bu cihazla ince film veya kalın film üretebilirsiniz ve bunları farklı uygulamalarda kullanabilirsiniz. Cihazın üretimi yaklaşık 2 yıl sürdü. 2 yıllık bir Ar-Ge süresinden sonra biz cihazın ilk elektronik kartlarını kendi yerli ve milli imkanlarımızla ürettik. Cihazın elektronik kartını kendimiz üretmekteyiz. Ürettikten sonra bunun fonksiyonları için yeni yazılımlar yazdık. Yine kendi imkanlarımızla gömülü bir yazılım yazdık ve bu karta gömdük. Daha sonra bunun bütün fonksiyonlarını tanımladık. Tanımladıktan sonra cihaz yaklaşık olarak 3 yıl süren çalışmanın ardından üretimi tamamlanmış oldu. Daha sonra bu ticari bir marka aldı ve şu anda biz bunu farklı üniversitelerde satmaktayız. Hem yurt içinde hem yurt dışında farklı ülkelere de gönderdik. Yüksek teknoloji ürünü olarak nitelendiriliyor ve bu yüksek teknoloji ürünler bilimsel çalışmalarda kullanıldığında ve makalelerde yayınlandığında artık Türkiye'nin ismini herkes duyuyor. Dolayısıyla Türkiye yüksek teknoloji üreten bir ülke olmuş oluyor. Yerli ve milli imkanlarla biz bu cihazı ülkemizde ürettik ve sunmaktayız' dedi.

Fırat Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu, Fırat Teknokent bünyesinde yürüttüğü 3 buçuk yıllık Ar-Ge çalışmasının ardından, ses dalgası teknolojisiyle çalışan 'Ultrasonic Sonicator' cihazını yerli imkanlarla üreterek ticari ürüne dönüştürdü. İnsan kulağının işitemediği yüksek frekanslı ses dalgalarını endüstriyel ve bilimsel işleme gücüne çeviren cihaz, nanoteknoloji, tıp, gıda ve ilaç sanayisinde kullanılmak üzere iç ve dış pazara sunuldu.

Ses dalgalarının teknolojik bir güç olarak kullanımı ve cihazın geliştirme süreci hakkında bilgi veren Prof. Dr. Yakuphanoğlu, ' Bu cihaz ses dalgasıyla çalışır. Yani insan kulağının duymadığı, 20 kHz'in üzerindeki ses dalgalarını biz mekanik bir enerjiye dönüştürürüz ve bunu bir çözeltiye veya farklı uygulamalarda kullanarak malzemeyi parçalamada kullanırız. Cihazın yaklaşık 2 yıl Ar-Ge süresi oldu. Daha sonra piyasadaki cihazlarla yarışabilme adına özelliklerini daha da geliştirdik ve bu süremiz de 1 yıl oldu. Toplam 3 buçuk yıl süre boyunca Ar-Ge'sini yaptıktan sonra bunu ticari ürüne dönüştürdük' dedi.

Ses teknolojisinin yerli üretimdeki stratejik önemine değinen Yakuphanoğlu, 'Geliştirmiş olduğumuz cihazımız özellikle farklı alanlarda kullanılmakta. Bu alanların başında malzeme bilimi ve nanoteknoloji geliyor. Her ülkenin kendi malzemesini üretmesi gerekir. Dolayısıyla yerli ve milli malzeme üretmek istediğinizde, böyle bir sistemle malzemenizi teknolojik bir malzeme yapabilirsiniz. Tıpta DNA'nın ve farklı proteinlerin parçalanmasında, gıda teknolojisinde ve ilaç sanayisinde çözülmeyen etken maddelerin disperse edilerek daha küçük parçalara bölünmesinde bu ses teknolojisinden yararlanıyoruz. Kendi yerli imkanlarımızla ürettiğimiz bu cihaz şu anda Türkiye'deki ve yurt dışındaki üniversitelerde, bilim insanlarının hizmetinde kullanılmaktadır' diye konuştu.

13 Şubat Gençlik Merkezinde gerçekleştirilen 'DENEYAP Teknoloji Atölyeleri Havacılık ve Uzay Teknolojileri Dönem Sonu Proje Şenliği', öğrencilerin yıl boyunca yürüttükleri çalışmaları anlatan video gösterimiyle başladı.

Programa katılan Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu, Gençlik Merkezinde oluşan üretim ve bilim atmosferinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Şenlikte 28 projenin yarıştığını belirten Vali Aydoğdu, önceki dönemlerde ise toplam 836 projenin hayata geçirildiğini ifade etti. DENEYAP teknoloji atölyelerinin gençlere önemli katkılar sunduğunu vurgulayan Aydoğdu, öğrencilerin ortaya koyduğu projelerin azim ve üretkenliğin en güzel örnekleri olduğunu belirterek, gençlerin gelecekte teknoloji alanında çığır açacak çalışmalara imza atacağına inandığını söyledi.

Şenlikte öğrenciler projelerini jüri üyelerine tanıttı. Mert Ayhan, Eren Kayra İnler, Yusuf Kerim Bozdaş ve Yağız Ege Çelik tarafından hazırlanan projede, hava kirliliği, su kalitesi ve toprak verimliliği gibi çevresel sorunlara yönelik çözüm önerileri sunuldu. Öğrenciler, zararlı gaz yoğunluğu ve oksijen yetersizliğinin yaşamı tehdit ettiği varsayımsal bir gezegende geliştirdikleri sistemleri anlattı.

Bir diğer ekipte yer alan Hümeyra Şirin, Ukba Nur Türkoğlu ve Gönül Evranur Coşkun ise farklı gezegenlerde kullanılabilecek yaşam destek kapsülü tasarladıklarını belirtti. Öğrenciler, geliştirdikleri proje sayesinde uzay görevlerinde kullanılabilecek yaşam destek sistemlerinin temel çalışma prensiplerini öğrendiklerini, aynı zamanda su tasarrufu, çevre bilinci ve sürdürülebilir yaşam konularında farkındalık kazandıklarını ifade etti.

Yusuf Miraç Kılıç da, oluşturdukları gezegende karşılaşılan sorunlara çözüm üreten prototipler geliştirdiklerini ve bu prototipleri uygulanabilir projelere dönüştürerek yaşamın sürdürülebilir hale gelmesini hedeflediklerini söyledi.

Projeye destek veren anne Betül Kılıç, süreç boyunca oğlunun yanında olduğunu belirterek, malzemelerin hazırlanmasından proje çalışmalarına kadar birlikte emek verdiklerini ifade etti. Sürecin hem çocuklar hem de aileler açısından öğretici geçtiğini söyleyen Kılıç, 'Çocuğum yaş itibarıyla öğrenmeye çok açıktı. Ben de yanında oldum ve bu süreci birlikte tamamladık. Beraber çok güzel şeyler öğrendik' dedi.

Havacılık ve Uzay Teknolojileri Modülü kapsamında hazırlanan 28 proje jüri tarafından değerlendirilirken, her takım projelerini 2 dakikalık sunumlarla tanıttı.

Program sonunda ortaokul ve lise kategorilerinde dereceye giren ilk üç takıma ödülleri takdim edildi.

DENEYAP Havacılık ve Uzay Teknolojileri Dönem Sonu Proje Şenliği, ödül töreni ve toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi. Etkinlik, gençlerin bilim ve teknoloji alanındaki yeteneklerini ortaya koyduğu, geleceğin teknoloji üreticilerinin yetişmesine katkı sağlayan bir organizasyon olarak öne çıktı.

Uzmanlar, aile içinde erken yaşta şiddetle karşılaşma, akran zorbalığı, sosyal dışlanma, sanal medya ve dijital platformlarda şiddet içeriklerine maruz kalan çocuklarda empati kaybı, şiddeti normalleştirme, saldırganlık gibi psikolojik ve davranışsal problemler olabildiğini ifade ederken aileleri sıklıkla uyarıyor. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta, geçtiğimiz günlerde Filipinler'de bir okulda yaşanan silahlı saldırılar sonrası da uzmanlar, çocuk ve ergenlere yönelik uyarılarını yineledi. Filipinler'deki saldırıda şüphelilerden birinin "Kontrolsüz yıkım ve aşırı şiddet içeren mücadeleler barındıran" bir yapımı oynadığı ifade edilirken söz konusu oyuna geçici erişim engeli getirildi. Şiddet içerikli dijital oyunlara ve içeriklere maruz kalan çocukların şiddeti normalleştirebildiğini söyleyen Biruni Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Tuba Kalay Usta, ailelere önemli tavsiyelerde bulundu.

"Şiddeti çok fazla gören çocuklarda normalleştirme eğilimi oluyor"

"Son yıllarda bilgisayar oyunları ciddi şekilde kontrolden çıkmış durumda" diyerek sözlerine başlayan Dr. Öğr. Üyesi Tuba Kalay Usta, "Çocukların şu anda dopamin ihtiyacını karşılayabilmek için çok hızlıca ulaşabildiği şey; bilgisayar oyunları. Evlerde velilerin çocuklarla sohbet bile edemediği bir ortam var. Şiddetin çok fazla olması şiddet eğilimini artırıyor. Çocukken frontal korteks (kişinin karar verme mekanizması üzerinde etkili olan beynin bölümü) çok gelişmediği için o saldırgan dürtülerin kontrolü çok daha zor oluyor. Çocuklar için bunları gerçek hayata taşımak ihtimali yetişkinlere kıyasla daha fazla. Ekranın içeriğinde çocuklar ne izliyor ya da oyunda ne ile oynuyor, çok fazla kontrol etmemiz gereken bir süreçteyiz. Çevresinde şiddeti çok fazla gören çocukların bunu normalleştirme eğilimi oluyor. Bir sorun çözme söz konusu olduğunda doğrudan saldırarak çözmek gibi bir şeye gidiyorlar" dedi.

"Ekranın içeriğinde ne var, kiminle konuşuyor?"

Ailelerin tutumuna ilişkin konuşan Kalay Usta, "Çocuğa eşlik etmek, daha rehberlikçi bir pozisyonda kalmak gerekiyor. Ekranın içeriğinde ne var, kiminle konuşuyor, oyun esnasında biriyle diyalog halinde oluyorsa bunlar güvenilir mi, değil mi? Akran zorbalığına uğruyorsa, günlük hayatında kendini çok zayıf, yetersiz hissediyorsa bunları ebeveynleriyle paylaşamıyorsa ve yeterince destek alamıyorsa çocuk oyunda daha yenilmez, daha güçlü hissettiği için oyunun içine daha çok giriyor ya da oradaki bir karakterle özdeşim kuruyor. Çocuğumuzun yeterli hissedebilmesini desteklememiz, güven ortamını sağlamamız gerekiyor. Sosyal medyada yaş sınırı olumlu bir süreç getirir diye düşünüyorum. Velilerle çalışırken özellikle fark ettiğim şu oluyor; ‘Ne yapalım ki, bizimle vakit geçirmek istemiyor'. Ortam, gerçekten güvenli mi diye görebilmek gerekiyor. Kick boks, boks oyunu gibi bazı oyunlarla, sporsal aktivitelerle bu duygularını açığa çıkarmalarına yardımcı olabiliriz. Sanal dünya aslında günlük hayatta karşılanmamış ihtiyaçların karşılandığı bir yer. Teknoloji kullanma konusunu sağlıklı bir yere çevirirsek çocukları daha başarılı, öğrenebilir noktaya taşıyabilirsek daha sağlıklı olabilir ama diğer açıdan çok sıkıntılı" şeklinde konuştu.

"Sanal dünya düşündüğümüzden daha tehlikeli, çok dikkatli olmalı"

Teknoloji bağımlılığı konusundaki başvurulara yönelik konuşan Kalay Usta, "Çok fazla var. Özellikle son yıllarda başvurulan en yaygın konulardan bir tanesi zaten teknoloji, oyun bağımlılığı. Bu ciddi bir sorun haline gelmiş durumda. Aile oyunları öneriyoruz, ailecek oynayabileceğiniz bir oyun olsun. Ebeveynlerin çocuklarıyla güzel bir bağ kurması, korkmaması, sanal dünyayı da tamamen korkulacak bir nesne haline getirmeyip daha faydalı nasıl kullanabilecekleri yönünde düşünmelerini önereceğim. Sanal dünya şu an düşündüğümüzden daha tehlikeli bir durumda ne yazık ki. Çocuk oyun oynuyor olduğunda özellikle şiddet içerikli oyunsa; hepimizin doğasında olduğu gibi çocuğun doğasında da var. Saldırganlık dürtülerini çok daha fazla kışkırtan bir yanı var. Bazı çocuklarda özellikle alt yapı varsa hem sosyal hem psikolojik etkenler de söz konusuysa ortaya çok daha yıkıcı durumlar çıkabiliyor. Son yıllarda gördüğümüz, okul katliamı gibi korkunç sonuçlarla karşılaşıyoruz ne yazık ki. Ebeveynler çok dikkatli olmalı. Özellikle Filipin olayından sonra bu oyunun kontrol altına alınmaya çalışılması iyi bir haber" diye konuştu.

Yapay zekanın birçok insanın işini elinden alabileceğine ilişkin endişeler gündemdeki yerini korurken, ABD merkezli Anthropic şirketi insan iş gücünün geleceğine dair ipuçları verebilecek yeni bir girişime imza attı. Anthropic, genç çalışanları kar amacı gütmeyen kuruluşlara yerleştirerek bu kuruluşların operasyonlarına yapay zekayı entegre etmelerine yardımcı olacak "Claude Corps" başlıklı bir program başlattı. Şirket, yapay zekanın gerçek dünyadaki sorunları çözmek ve işletmelerin üretkenliğini artırmak için nasıl kullanılabileceğini öğrenmek isteyen kişiler aradığını duyurdu. 18 yaşını doldurmuş ve tam zamanlı iş deneyimi iki yıldan az olan herkesin başvurabileceği programda katılımcıların, kar amacı gütmeyen kuruluşların otomasyon sağlayabileceği alanları keşfetmelerine ve Claude kullanarak iş akışlarını iyileştirmelerine yardımcı olmaları hedefleniyor. Kendini tekrar eden ve rutin ofis işlerini çalışanların sırtından alan ve işletmelerin verimliliğinde yeni çığırlar açan yapay zeka araçlarının kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlayacak program, pek çok teknoloji odaklı programın aksine başvuru sahiplerinin daha önce yapay zeka alanında deneyime sahip olmaları gerekmiyor.

150 milyon dolar tahsis edildi

Şirket tarafından yapılan açıklamaya göre program çerçevesinde bin kişinin yapay zeka aracı Claude kullanımını öğrenmesi ve bunların ABD genelindeki kar amacı gütmeyen kuruluşlarla eşleştirilmesi için başlangıç olarak 150 milyon dolar tahsis edildi. İlk 100 kişilik grup, bu yıl ekim ayında programa katılacak ve başvurular, 17 Temmuz'a kadar açık olacak. Program çerçevesinde en az 400 kar amacı gütmeyen kuruluş, programın katılımcılarına ev sahipliği yapacak.

Anthropic tarafından finanse edilen ve yönlendirilen program, düşük gelirli üniversite öğrencilerinin teknoloji sektörüne girmelerine yardımcı olan bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan CodePath tarafından yürütülüyor. Program kapsamında katılımcıların, edinecekleri yan haklara ek olarak yıllık 85 bin dolar maaşla CodePath tarafından istihdam edilmesi öngörülüyor. Yapay zekayı etkili bir şekilde kullanmayı bilen çalışanlara yönelik artan talebi de yansıtan bu girişim, kullanımı yaygınlaşan yapay zeka araçları ile gerçek dünyada karşılaşılan problemlerin çözümü arasında bir köprü kurabilecek profesyonellerin eğitimini sağlamayı amaçlıyor.

Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, siber dolandırıcılık tehditlerini daha önce görülmemiş ve tehlikeli bir boyuta ulaştırdı. Sosyal medyadan elde ettikleri kısa ses ve görüntü kayıtlarını yapay zeka ile kopyalayarak gerçeğinden ayırt edilemeyen sahte içerikler üreten dolandırıcılar, aile bireylerini taklit ederek vatandaşları tuzağa düşürüyor. Giderek artan bu manipülasyonlara karşı uyarıda bulunan BEUN Karaelmas Siber Güvenlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, her dijital içeriğe şüpheyle yaklaşılması ve teyit edilmeden kesinlikle işlem yapılmaması gerektiğini vurguladı.

"İnsanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor"

Siber dolandırıcılık faaliyetlerinin geldiği son noktayı değerlendiren Dr. Öğretim Üyesi Çakır, şunları kaydetti:

"Son dönemde ’siber dolandırıcılık faaliyetleri’, ’deepfake’ ve ’veri sızıntısı’ gibi kavramlar sıkça duyulur hale geldi. Özellikle yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte siber tehditlerin yapısı da değişti. Eskiden basit e-posta dolandırıcılıklarıyla karşılaşırken, bugün artık insanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor ve birçok gerçekçi sahte, manipüle edilmiş içerikler oluşturulabiliyor. Bu nedenle artık yalnızca teknik sistemler değil, insanların psikolojisi ve güven duygusu da hedef alınıyor. Şu an en kritik tehditlerden biri yapay zeka destekli deepfake dolandırıcılıklarıdır. Çünkü insanlar artık yalnızca yazılı mesajlarla değil, sesli aramalar, görüntülü görüşmeler ve sosyal medya videoları üzerinden de manipüle edilmektedir."

"Şüphe güvenlik refleksi haline gelmiştir"

Dolandırıcıların sosyal medyadan alınan ses kayıtlarıyla kurguladıkları senaryolara dikkat çeken Çakır, "Örneğin dolandırıcılar kısa bir ses kaydınızı sosyal medyadan alıp, sizin sesinizi taklit edebiliyor. Daha sonra aile bireylerinizi arayarak ’Acil para gönder’ gibi senaryolar oluşturabiliyor. Bu durumda klasik dolandırıcılık yöntemlerinden çok daha tehlikeli hale gelmiş oluyor. Öncelikle dijital dünyada şüphe çok önemli bir kavram ve güvenlik refleksi haline gelmiştir. Şüpheyi asıl duymamız gerekiyor. Bir telefon görüşmesi, mesaj veya video ne kadar gerçek görünürse görünsün mutlaka ikinci bir doğrulama yapılması gerekiyor. Örneğin telefonla gelen para talepleri gibi birçok farklı kanaldan bu ifadeleri teyit etmek gerekiyor" dedi.

"En büyük hata fazla veri paylaşımı"

Sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmanın risklerine değinen Çakır, açıklamasına şöyle devam etti:

"Bilinmeyen bağlantılara tıklamamak, banka bilgilerini telefonda asla ve asla paylaşmamak, sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmamak artık temel dijital güvenlik kuralları haline gelmiş durumda. En büyük hata fazla veri paylaşımı. Günümüzde görüyoruz birçok sosyal medya kullanan insan sayısı çok fazla ve bu kullanıcılar, yani bizler doğum tarihlerini, çocuklarının okullarını, yaşadığı şehri, yeri, günlük rutinlerini, hatta ses ve görüntülerini kontrolsüz biçimde paylaşabiliyor. Oysa bu veriler, sosyal mühendislik dediğimiz bir kavram var ve sosyal mühendislik saldırılarında kullanılıyor. Siber suçlular artık teknolojiyi psikolojik manipülasyonla birleştiriyor. Yani saldırılar sadece bilgisayarlara değil, insan davranışlarına yönelik gerçekleştiriliyor."

"Yapay zeka ile saldırılar otomatik hale geldi"

Siber saldırıların yapay zeka ile hızlandığını vurgulayan Çakır, "Yapay zeka oldukça popüler bir alan haline geldi günümüzde, her alanda artık kullanılmakta ve yapay zekayla beraber saldırılar da otomatik hale gelmiş durumda. Eskiden bir dolandırıcının yüzlerce kişiye manuel mesaj göndermesi gerekiyordu, bugün ise yapay zeka sayesinde kişiye özel oltalama dediğimiz mesajlar iletilebiliyor, gerçekçi, sahte e-postalar, otomatik ses klonlamaları, gerçek zamanlı dip fake videoları çok hızlı bir şekilde üretilip bu insanlara ulaştırılabiliyor ve bu ciddi anlamda da tehlike arz etmekte. Bu noktada bazı temel önlemler ciddi aslında fark oluşturuyor. Bunların başında güçlü ve farklı şifreler kullanmak, çok faktörlü kimlik doğrulamalarını aktif hale getirmek, güncellemeleri asla ve asla ertelememek, lisanssız yazılım kullanmamak ve burası çok önemli ortak wi-fi ağlarında hassas işlemleri asla ve asla yapmamak. Hatta şunu söyleyebiliriz bir de dijital her dijital içeriğe sorgulayıcı ve şüpheci yaklaşmak çok önemli. Artık dijital okuryazarlık temel bir yaşam becerisi haline geldi diyebiliriz" ifadelerini kullandı.

"Aileler yasaklayıcı değil, bilinçlendirici olmalı"

Gençlerin de büyük bir risk altında olduğunu belirten Çakır, "Gençler özellikle sosyal medya manipülasyonlarına karşı risk altında. Sahte hesaplar, oyun içi dolandırıcılıklar, veri toplama uygulamaları ve kimlik avı saldırıları çocukları hedef alabiliyor. Ailelerin burada yasaklayıcı değil aslında bilinçlendirici şekilde bu genç bireylere yaklaşması gerekiyor. Çünkü teknoloji artık hayatın bir doğal bir parçası. Bundan bir kaçış yok. Ki hayatımızın artık merkezi haline de gelmiş durumda. Buradaki önemli nokta ise güvenli kullanım kültürünü oluşturabilmektir" değerlendirmesinde bulundu.

"Kişisel bilgilerinizi fiziksel cüzdanınız kadar dikkatli koruyun"

Veri güvenliğinin öneminin altını çizen Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, sözlerini şöyle tamamladı:

"Dijital dünyada artık en değerli şey biliyorsunuz ki veridir. Yapay zeka içerisinde yapay zeka için de en önemli şey veridir. Veri olmazsa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil. Bu anlamda insanlar kişisel bilgilerini fiziksel cüzdanları kadar dikkatli korumalı. Şunu unutmamalıyız, her teknolojik gelişme yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda yeni riskler de doğurmaktadır. Bu nedenle bilinçli teknoloji kullanımı, dijital farkındalık ve siber güvenlik kültürü geleceğin en önemli toplumsal ihtiyaçlarından biri olacaktır. Dijital güvenlik konusunda bilinçli olmak artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi. Herkese güvenli dijital yaşam diliyorum."

Yarışmaya Erzurum'daki 56 okuldan 350 ürün ve 210 proje katıldı. Eserler ön elemeden geçti. Jüri tarafından yapılan değerlendirme sonucunda 36 öğrenci ödül aldı. Erzurum Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Daire Başkanlığı tarafından, geri dönüştürülebilir atıkların değerlendirilmesi, çevre bilincinin artırılması ve sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla düzenlenen 3. Geleneksel Sıfır Atık Yarışması kapsamında gerçekleştirilecek sergi ve ödül töreni yoğun katılımla yapıldı. Törende Prof. Dr. Zeynep Eren, yarışma süreci ve değerlendirme komisyonu bilgilendirmesi yaptı. Bilim Erzurum'da yapılan programa ilgi ve katılım en üst noktada oldu. Programda Vali Yardımcısı Mehmet Faruk Kazdal, Erzurum Büyükşehir Belediye (EBB) Başkanı Mehmet Sekmen, EBB Genel Sekreteri Zafer Aynalı ve AK Parti İl Başkanı İbrahim Küçükoğlu birer konuşma yaptı.

'Bir şehir, gençlerinin ufku kadar büyür'

Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, sadece bir ödül töreni için bir araya gelmediklerini, aslında gelecek adına umutları büyüten, çevreye karşı sorumluluğukları hatırlatan ve yarınların emanet edileceği gençlerin ortaya koyduğu güzel çalışmalara şahitlik ettiklerini ifade ederek, 'Şunu ifade etmek isterim ki bir şehir sadece yollarıyla, parklarıyla, binalarıyla büyümez. Bir şehir, insanının duyarlılığı kadar büyür. Bir şehir, gençlerinin ufku kadar büyür. Bir şehir, çocuklarının hayalleri kadar büyür. Hamdolsun bugün burada görüyoruz ki Erzurum'un yarınları adına umut verici bir tabloyla karşı karşıyayız. Dünya çok hızlı değişiyor. İklim değişikliği, kuraklık, çevre kirliliği, doğal kaynakların azalması ve israf artık bütün dünyanın ortak meselesidir. Ancak bizler bu meselelere sadece bugünün gözüyle bakmıyoruz. Bizler bu meselelere medeniyetimizin bize öğrettiği değerler penceresinden bakıyoruz' dedi.

Konuşmaların ardından juri tarafından başarılı bulunan eserler ve ürünler açıklandı. Kategorilerinde başarılı olan yarışmacılara çeşitli ödüller dağıtıldı.

Recep Tayyip Erdoğan Fuar Merkezi'nde düzenlenen 'Maarifin Kalbinde Marifetli Gençlik Mesleki ve Teknik Eğitim Fuarı', öğrencilerin geliştirdiği yenilikçi projelerle beğeni topladı. Fuarda; Teknokent Koleji standı, fuar boyunca yoğun ilgi görerek mesleki ve teknik eğitimin uygulamalı yönünü gözler önüne serdi. Eğitimcilerin rehberliğinde öğrenciler tarafından hazırlanan projeler, gençlerin üretim ve inovasyon kapasitesini ortaya koydu.

Teknokent Koleji öğretmenleri rehberliğinde; öğrenciler tarafından geliştirilen zirai drone, fuarın öne çıkan projeleri arasında yer aldı. Kamera destekli sistemin, tarım alanlarında bitki sağlığını analiz ederek hastalık ve verim kaybını erken tespit etmeyi amaçladığı belirtildi. Standta ayrıca günlük yaşamı kolaylaştırmaya yönelik projeler de sergilendi. Akıllı baston, engelleri algılayarak kullanıcıyı uyarma özelliğinin yanı sıra nabız ölçümü ve ilaç hatırlatma fonksiyonlarıyla dikkat çekti. Ayrıca geliştirilen akıllı ilaç kutusu düzenli ilaç kullanımını takip etmeye yönelik sistemiyle ilgi gördü.

Malatya Turgut Özal Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Semiramis Karlıdağ yürütücülüğünde gerçekleştirilen projede, farklı endüstriyel şekerlerle beslenen arı kolonilerinin arı sütü üretimi ve içerikleri incelendi. İnönü Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi'nin de katkı sunduğu çalışmada, Doğanşehir ile Battalgazi ilçelerinde elde edilen veriler karşılaştırıldı.

Arı sütü kalitesine etki eden unsurlar araştırıldı

Araştırmaya ilişkin bilgi veren Doç. Dr. Semiramis Karlıdağ, arı sütünün kolonilerde 5-15 günlük genç işçi arılar tarafından salgılandığını belirterek, ana arı ve larvaların beslenmesinde kullanılan bu ürünün insan sağlığı açısından da önemli bir fonksiyonel gıda olduğunu söyledi. Merkez olarak multidisipliner çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Karlıdağ, farklı üniversitelerle iş birliği içerisinde arı yetiştiriciliği, arı ürünleri üretimi ve analizine yönelik araştırmalar gerçekleştirdiklerini kaydetti.

Doğanşehir ve Battalgazi'de karşılaştırma yapıldı

Karlıdağ, proje kapsamında üç farklı endüstriyel şeker ve bir kontrol grubu kullanıldığını belirterek, 'Bu projemizde farklı endüstriyel şekerlerle kolonilerimizi besleyerek farklı lokasyonlarda acaba arı sütü üretimi miktarı ve içeriğine ne gibi bir etkisi olur, onu araştırdık' dedi.

Arı sütü içeriğini etkileyen birçok faktör bulunduğunu vurgulayan Karlıdağ, arı ırkı, bölgesel farklılıklar, transfer edilen larvaların yaşı ve transfer işlemini yapan kişinin tecrübesinin bu faktörler arasında yer aldığını ifade etti.

Flora ve şeker türü kaliteyi etkiliyor

Araştırma sonucunda floranın arı sütü içeriği üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu belirten Karlıdağ, lokasyonlara bağlı olarak arı sütü bileşiminde belirgin değişiklikler gözlemlediklerini söyledi. Verilen şeker türüne göre de farklı sonuçlar elde ettiklerini aktaran Karlıdağ, 'Özellikle Doğanşehir grubunda glikoz verdiğimiz kolonilerimizde arı sütü kalitesinin 10-HDA bakımından daha yüksek olduğunu gözlemledik. Fenolik bileşikler açısından yine şeker içerikleri açısından bu bölgeden elde ettiğimiz verilerde daha olumlu sonuçlar elde etmiş olduk' diye konuştu.

Çalışmanın, bitki çeşitliliği, flora yapısı ve coğrafi şartların sütün kalitesi üzerindeki etkisini ortaya koyduğunu ifade eden Karlıdağ, arıcılar tarafından kullanılan besleme yöntemlerinin de arı sütü içeriğinde önemli değişikliklere neden olduğunu belirtti.

Arıcılara yol gösterecek sonuçlar

Farklı bölgelerde yapılacak çalışmaların farklı sonuçlar verebileceğini dile getiren Karlıdağ, araştırmada glikozla beslenen kolonilerden elde edilen sonuçların dikkat çekici olduğunu belirterek, 'Verilen şeker açısından bizim glikoz grubunda elde ettiğimiz diğer gruplara göre üstünlük belki arıcılarımıza arı sütü üretimi konusunda bir yol gösterici, belirteç olduğunu düşünüyoruz' diye konuştu.

Yüksekova Fen Lisesi tarafından organize edilen etkinlik, bir kafenin açık alanında yapıldı. Akşam saatlerinde bir araya gelen öğrenciler, veliler ve öğretmenler, ışık kirliliğinden uzak bir ortamda uzayın derinliklerini keşfetme imkanı buldu. Etkinlik kapsamında, okul yönetimi tarafından TABA Derneği'nden temin edilen profesyonel teleskoplar kuruldu. Uzman gözlemcilerin rehberliğinde gerçekleştirilen programda katılımcılar; venüs, merkür, jüpiter ve satürn gibi gezegenlerin yanı sıra ayın yüzeyindeki kraterleri ve çeşitli takım yıldızlarını net bir şekilde inceleme fırsatı yakaladı.

Teorik bilgilerin pratik gözlemle birleştirildiği gecede, uzmanlar tarafından katılımcılara gök cisimlerinin hareketleri, yörüngeleri ve takım yıldızlarının konumları hakkında detaylı sunumlar yapıldı. Teleskopların arkasında uzun kuyruklar oluşturan öğrenciler, hayatlarında ilk kez bir gezegeni bu kadar yakından görmenin heyecanını yaşadı.

Gazetecilere açıklamalarda bulunan Yüksekova Fen Lisesi Müdür Yardımcısı Fatih Onaylı, ilçede bilimsel merakı uyandırmak adına önemli bir etkinliğe imza attıklarını belirtti. TABA Derneği'nin teleskop desteğiyle geniş kapsamlı bir program hazırladıklarını ifade eden Onaylı, 'İlçe merkezindeki öğrencilerimize, öğretmenlerimize ve velilerimize yönelik farkındalık oluşturmak istedik. İki uzman gözlemcimizin eşliğinde çok verimli bir gece geçirdik. Gençlerimizin gözlerindeki o merak ve heyecan, bizlerin doğru bir iş yaptığını gösteriyor. Bu süreçte bizlere kapılarını açarak ev sahipliği yapan Hatip Bulut'a ve emeği geçen herkese teşekkür ederim. Benzer bilimsel faaliyetleri ilerleyen dönemlerde de sürdürmeyi hedefliyoruz' dedi.

Yoğun katılımın gerçekleştiği ve renkli görüntülerin sahne olduğu etkinlik, gece geç saatlerde tamamlandı. Katılımcılar, Yüksekova'da bu tür vizyoner ve bilimsel organizasyonların daha sık yapılmasını talep etti.

Aydın'daki bir zeytin bahçesinde yaşanan kuraklık kaynaklı verim kaybından etkilenen Nisa (22) ve Yusuf Ensar Ebeperi (20), tarımsal risk yönetimini dijitalleştirmek amacıyla harekete geçti. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahip olan kuraklık riski, geliştirilen dijital platform sayesinde parsel düzeyinde takip edilebiliyor. Kullanıcılar, sistem üzerinden arazilerinin konumunu ve bilgilerini girerek, belirli dönemlere ait kuraklık analizine saniyeler içinde erişebiliyor.

Uygulama, bölgedeki yağış miktarı, ortalama sıcaklık değerleri ve buharlaşma gibi verileri işleyerek, arazinin risk skorunu hesaplıyor ve bu sayede çiftçilerin sulama planlarını optimize etmelerine, doğru ürün seçimi yapmalarına ve muhtemel hasarları minimize etmelerine imkan tanıyor. Geliştirme çalışmaları titizlikle sürdürülen sistemin, önümüzdeki dönemde çiftçilerin dijital tarım uygulamalarına erişimini kolaylaştırarak yerel ekonomiye ve gıda güvenliğine katkı sağlaması bekleniyor. Öte yandan projelerinin tarımsal verimliliği artıracağına inanan genç girişimciler, çalışmalarının ilgili kurum ve kuruluşlarca da desteklenmesini talep ediyor.

İHA muhabirine konuşan girişimci Nisa Ebeperi, Aydın ilinde yaşayan bir akrabalarının zeytin bahçesinde kuraklık nedeniyle ciddi verim kaybı yaşandığını hatırlattı. Sezon başında tarım sigortası yaptırıldığını ancak süreç içerisinde yaşanan sorunlardan dolayı bu projeyi hayata geçirdiklerini ifade eden Ebeperi, 'Yaşanan bu mağduriyet dikkatimizi çekti. 'Acaba bir arazinin kuraklık riski önceden görülebilir mi? Çiftçi, banka ve sigorta kuruluşları bu riski daha erken değerlendirebilir mi?' Bu sorulardan yola çıkarak DryScore fikri ortaya çıktı' dedi.

'Uydu görüntüleri ve meteorolojik verilerden yararlanılıyor'

Kuraklığın tarımsal üretim açısından giderek daha önemli bir risk haline geldiğini dile getiren Ebeperi, 'Bu nedenle uydu verileri ve meteorolojik verilerden yararlanarak, tarım arazileri için parsel bazlı kuraklık risk analizi yapan bir sistem geliştirdik. Amacımız çiftçilerin, arazi sahiplerinin ve tarım sektörünün yanı sıra bankalar ve sigorta şirketlerinin de kuraklık riskini daha doğru değerlendirebilmesine katkı sağlamak. Özellikle tarımsal kredi süreçlerinde risk analizi, teminat değerlendirmesi ve tarım sigortalarında hasar ile risk yönetimi açısından veri odaklı karar desteği sunmayı hedefliyoruz' diye konuştu.

Kullanıcıların harita üzerinden parsellerini seçerek, belirli dönemler için kuraklık risk skorlarını görüntüleyebildiğini ifade eden Ebeperi, sistemin şu an kullanıma açılmış durumda olduğunu ve geliştirme çalışmalarının da devam ettiğini kaydetti.

Muş Devlet Hastanesi'nde tedavi gören Emrullah Sülün'ün böbrek taşı operasyonu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı ile Muş Devlet Hastanesi'nin koordinasyonunda gerçekleştirildi. Yaklaşık 1300 kilometrelik mesafeye rağmen Turkcell'in sağladığı 5G altyapısı sayesinde operasyon gerçek zamanlı olarak yapıldı.

Operasyonda, yerli teknoloji firması ELMED tarafından geliştirilen 'İbn-i Sina' isimli robotik cerrahi sistemi kullanıldı. Böylece Türkiye'de ilk kez 5G destekli robotik tele-cerrahi yöntemiyle böbrek taşı ameliyatı gerçekleştirilmiş oldu.

Yetkililer, operasyonun dünya çapında da böbrek taşı alanındaki ilk robotik tele-cerrahi uygulamalarından biri olduğunu belirtti.

Operasyonun ardından bugün Muş Devlet Hastanesi'ne gelen İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Tzevat Tefik, hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu söyledi. Prof. Dr. Tefik, 'Dün Emrullah Bey'e böbrek taşı nedeniyle uzaktan robotik tele-cerrahi işlemi gerçekleştirmiştik. İşlem başarılı geçmişti. Bugün de Muş Devlet Hastanesi'nde hastamızı ziyaret ettik. Dün geceyi rahat geçirmiş, ağrıları azalmış. Kontrollerinde herhangi bir sorun görülmedi. Bugün çok mutluyuz. İstanbul ile Muş arasında yaklaşık 1300 kilometrelik bir mesafe olmasına rağmen Turkcell'in 5G altyapısı sayesinde işlemleri gecikme yaşamadan gerçekleştirebildik. Robotik komutlar, video ve ses aktarımında hiçbir teknik sorun yaşanmadı. Bu çalışma Türkiye'de tele-cerrahi alanında bir ilk oldu. Dünyada da böbrek taşı alanındaki ilk robotik tele-cerrahi uygulamalarından birini gerçekleştirmiş olduk' dedi.

Muş Devlet Hastanesi Üroloji Uzmanı Op. Dr. Rıfat Burak Ergül ise hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu belirterek, 'Bugün yaptığımız kan değerlendirmelerinde herhangi bir enfeksiyon bulgusuna rastlamadık. Görüntülemelerde yerleştirilen stentin yerinde olduğunu gördük. Yaklaşık iki hafta sonra stenti almayı planlıyoruz. Hastamız daha sonra günlük yaşamına dönebilecek' ifadelerini kullandı.

Muş Devlet Hastanesi Başhekimi Uzm. Dr. Yalçın Güzelel de, Türkiye'nin sağlık teknolojilerindeki önemli bir başarıya imza attığını belirterek, 'Türkiye'nin 5G altyapısının kesintisiz şekilde çalıştığını ve çok düşük gecikmeyle başarılı bir operasyon gerçekleştirildiğini gördük. Cumhurbaşkanlığımızın öncülüğünde yürütülen milli teknoloji hamlesinin sağlık alanındaki somut örneklerinden birine tanıklık ettik. Yerli üretim robotik cerrahi sistemiyle gerçekleştirilen bu operasyon öncü bir adım oldu' diye konuştu.

Ameliyat olan Emrullah Sülün ise yaşadığı süreci anlatarak, 'Yaklaşık iki üç haftadır böbreğimde şiddetli ağrı vardı. Hastaneye başvurduktan sonra taş olduğu tespit edildi. Bana uzaktan teknolojiyle Türkiye'de bir ilk olacak operasyonun yapılacağı anlatıldı. Doktorlarıma güvendim ve ameliyat gerçekleştirildi. Şu an gayet iyiyim. Böyle ileri bir teknolojinin sağlık alanında kullanılması ve bunun bir parçası olmak bana gurur verdi' şeklinde konuştu.

Kentte bilimsel farkındalığın artırılması, öğrencilerin üretim ve araştırma becerilerinin desteklenmesi amacıyla Valilik himayesinde, İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonunda ve İbrahim Çeçen Vakfı iş birliğiyle gerçekleştirilen şenlik, Abide Meydanı'ndan Millet Bahçesi'ne kadar düzenlenen kortej yürüyüşüyle başladı. Mehter takımı eşliğinde yürüyen öğrenciler ellerinde Türk bayraklarıyla renkli görüntüler oluşturdu.

Millet Bahçesi'nde devam eden program, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Öğrenciler tarafından sergilenen halk oyunları gösterileri izleyicilerden yoğun alkış aldı.

'Bilimsel çalışmaların uygulamaya dönüşmesi gerekiyor'

Programda konuşan Vali Önder Bozkurt, şenliğin yalnızca teorik bilgilerin aktarılmasıyla sınırlı olmadığını, bilginin uygulamaya dönüştürülmesinin önem taşıdığını söyledi.

Şenlik kapsamında 300'den fazla etkinlik ve 50'nin üzerinde bilim atölyesinin yer aldığını belirten Vali Bozkurt, öğrencilerin hazırladığı projelerin ulusal düzeyde önemli başarılara ulaşacağına inandığını ifade etti.

Bilimsel çalışmaların pratiğe aktarılmasının önemine işaret eden Vali Bozkurt, 'Burada yalnızca bilimin yol göstericiliğinde teorik bilgileri almak değil, bunları uygulamaya dökmek de önemlidir. Teorik bilgiyle pratiği birleştirmek gerekiyor. Burada ortaya çıkan eserlerin, başta TÜBİTAK olmak üzere ulusal düzeyde yapılacak çalışmalarda ilimizi temsil edeceğine inanıyorum' ifadelerini kullandı.

Gençlerin ahlaklı, üretken ve topluma faydalı bireyler olarak yetişmesinin önemine değinen Vali Bozkurt, devletin tüm imkanlarıyla çocukların ve gençlerin bilim, teknoloji, kültür ve sanatla buluşması için çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Konuşmasında Türk mutasavvıfı Yunus Emre'nin 'İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir' dizelerine de yer veren Vali Bozkurt, gençlerin sorumluluk bilinciyle yetişmesinin önem taşıdığını ifade etti.

'Bilimi herkes için erişilebilir hale getirmeyi hedefliyoruz'

İl Milli Eğitim Müdürü Hasan Kökrek ise konuşmasında, şenliğin bilimsel farkındalık oluşturmayı amaçladığını belirterek, etkinliklerin her yaştan vatandaşı bilimle buluşturacağını söyledi.

Bilimin insanlığın gelişimi için vazgeçilmez bir unsur olduğunu vurgulayan Kökrek, şenliğin ziyaretçilere bilimin eğlenceli ve keşfedici yönünü deneyimleme fırsatı sunduğunu dile getirdi.

Şenlikte 50 bilimsel atölye, 300 bilimsel etkinlik, 3 bilimsel sergi, 5 bilimsel yarışma ile çok sayıda sanatsal ve mühendislik uygulamasının yer aldığını aktaran Kökrek, 'Bilim Şenliğimizin önemi yalnızca bilgi aktarımıyla sınırlı değildir. Aynı zamanda bilimsel bilgiye ve bilim insanlarına yönelik olumlu bir bakış açısı oluşturmayı, farkındalık geliştirmeyi ve eleştirel düşünme becerilerini güçlendirmeyi hedefliyoruz' dedi.

Matematikten fiziğe, kimyadan kodlamaya, uzay bilimlerinden psikolojiye kadar birçok alanda etkinliklerin düzenlendiğini ifade eden Kökrek, şenliğin gerçekleşmesine katkı sunan kurum ve kuruluşlara teşekkür etti.

Öğrencilerin projeleri yoğun ilgi gördü

Konuşmaların ardından sonra protokol üyeleri, şenlik alanındaki stantları dolaşarak öğrencilerce hazırlanan projeleri inceledi.

Ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği stantlarda öğrencilerin geliştirdiği teknolojik ürünler, bilimsel çalışmalar ve tasarımlar beğeni topladı. Öğrenciler, projeleri hakkında katılımcılara bilgi verdi.

Şenliğe, Vali Önder Bozkurt, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Nezir Gül, il protokolü, okul yöneticileri, öğretmenler, öğrenciler, veliler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Üç gün sürecek şenlik kapsamında bilimsel atölyeler, yarışmalar, sergiler, teknoloji uygulamaları ve çeşitli kültürel etkinlikler düzenlenecek.

Fikirlerin toprak kadar bereketli, projelerin ise gelecek kadar heyecanlı olduğu festivalin açılışı, Erzurum protokolünün yoğun katılımıyla gerçekleştirildi. Açılış programına; Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Zafer Aynalı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Müdür Yardımcısı Mesut Akdamar, İl Tarım ve Orman Müdürü Alparslan Kenger ve çok sayıda kamu kurumu müdürü katılarak bu büyük coşkuya ortak oldu.

Düzenlenen festival alanı, sadece teorik bilgilerin değil, pratik deneyimlerin de merkezi oldu. Sektörün öncü firmaları en yeni ve dev traktörlerini alanda sergilerken, kent genelinden gelen anaokulu, ilkokul ortaokul ve lise öğrencileri modern tarım teknolojilerini yakından inceleme fırsatı buldu.

Festivalin en renkli anları ise çocukların doğayla buluştuğu dakikalarda yaşandı. Alana getirilen çiftlik hayvanlarını yakından görerek dokunma şansı yakalayan minikler, unutulmaz anlar yaşadı. Girişimci ve üretici ruhu aşılamak amacıyla düzenlenen atölyelerde ise minik eller toprakla buluştu; her bir çocuk kendi bitkisini toprakla buluşturarak ilk tohumlarına can suyu vermenin heyecanını tattı.

Okul bahçesinde düzenlenen etkinliğin açılışı, Kur'an-ı Kerim tilaveti ve kurdele kesimiyle gerçekleştirildi. Sergide, 36 öğrenci ve 18 danışman öğretmenin yaklaşık 3 aylık bir çalışma sonucunda hazırladığı 18 farklı proje ile yöresel yemek çeşitleri katılımcıların beğenisine sunuldu.

Programda konuşan okul müdürü Kenan Canan, öğretmen ve öğrencilerin fuara büyük bir özveriyle hazırlandığını belirterek, 'Zorlu bir süreçte güzel eserler ortaya çıktı. Bilim fuarlarının artması öğrencilerimizi daha güzel yerlere taşıyacaktır. Özellikle bu projeler sayesinde Türkiye genelinde başarılı işlere imza atacaklarına inanıyorum. Kurum olarak öğrencilerimize her alanda eğitim desteği sağlamaya çalışıyoruz. Bugün bizleri yalnız bırakmayan tüm katılımcılara teşekkür ederiz' dedi.

Atatürk Üniversitesi ile Erzurum Teknik Üniversitesi iş birliğinde; 'Üreten Eller İçin Bilim Sahada' temasıyla düzenlenen 'Tarım ve Hayvancılıkta Dijitalleşme' programı, 14 Mayıs Çiftçiler Günü dolayısıyla Kırmızıtaş Köyünde yoğun katılımla gerçekleştirildi. Akademisyenleri, çiftçileri, öğrencileri ve vatandaşları aynı platformda buluşturan etkinlikte; tarım ve hayvancılıkta dijital dönüşüm, yapay zekâ destekli uygulamalar, mobil veterinerlik hizmetleri ve kırsal kalkınmaya yönelik yenilikçi çalışmalar ele alındı.

Yükseköğretim Kurulu himayelerinde koordine edilen ve üniversitelerin Bilim İletişimi Ofisleri tarafından yürütülen 'Bilim Kafe' etkinlikleri kapsamında düzenlenen program; bilimsel bilginin doğrudan sahaya taşınması, çiftçinin güncel teknolojilerle buluşturulması ve üniversite-toplum iş birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir örnek oluşturdu.

Programa Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu ile Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak başta olmak üzere çok sayıda akademisyen, öğrenci ve vatandaş katıldı.

Dijital Tarımın Geleceği Köy Meydanında Konuşuldu

Etkinlik kapsamında gerçekleştirilen sunum ve saha uygulamalarında; sensör destekli hayvan takip sistemleri, akıllı sera uygulamaları, veri temelli üretim süreçleri, dijital hayvan sağlığı takibi ve yapay zekâ destekli tarımsal analizler üreticilerle paylaşıldı. Özellikle hayvan sağlığının anlık olarak takip edilmesine imkân sağlayan yerli rumen sensör bolusu teknolojisine ilişkin bilgiler, yöre çiftçilerinin yoğun ilgisini çekti.

Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi yürütücülüğünde geliştirilen ve Atatürk Üniversitesi ile Erzurum Teknik Üniversitesinin de paydaşları arasında yer aldığı projede; hayvanların vücut sıcaklığı, hareketliliği, geviş getirme davranışları ve sağlık verilerinin anlık takip edilmesini sağlayacak sensör teknolojileri anlatıldı. Proje sayesinde olası hastalıkların erken teşhis edilmesi, verim kayıplarının azaltılması ve hayvancılıkta sürdürülebilir üretimin desteklenmesi hedefleniyor.

Köy halkına yönelik gerçekleştirilen bilgilendirme toplantılarında, dijital teknolojilerin yalnızca büyük işletmeler için değil; küçük ölçekli üreticiler için de önemli avantajlar sunduğu vurgulandı. Üreticilere, erken teşhis sistemlerinin ekonomik kayıpları azaltacağı, verimliliği artıracağı ve hayvan refahına önemli katkılar sağlayacağı aktarıldı.

'Bilimi Sahanın Gerçekliğiyle Buluşturuyoruz'

Programda değerlendirmelerde bulunan Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, üniversitelerin yalnızca akademik bilgi üreten kurumlar olmadığını, aynı zamanda toplumun ihtiyaçlarına çözüm geliştiren yapılar olduğunu ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu: 'Bugün burada yalnızca bir etkinlik gerçekleştirmiyoruz; aynı zamanda bilimi üreticimizle, teknolojiyi sahayla ve üniversiteyi toplumla buluşturuyoruz. Tarım ve hayvancılıkta dijitalleşme artık bir tercih değil, sürdürülebilir üretimin temel gerekliliklerinden biridir. Yapay zekâ destekli sistemler, sensör teknolojileri ve veri tabanlı üretim modelleri sayesinde üreticilerimizin daha verimli, daha kontrollü ve daha güçlü bir üretim süreci yürütmesi mümkün hale geliyor. Üniversite olarak hedefimiz; akademik bilgiyi laboratuvarlarda bırakmadan doğrudan vatandaşımızın hayatına dokunan bir değere dönüştürmektir.'

Hacımüftüoğlu ayrıca, özellikle hayvan sağlığını anlık izlemeye yönelik geliştirilen yerli sensör teknolojilerinin Türkiye'nin tarım ve hayvancılık alanındaki dijital dönüşümüne önemli katkılar sunacağını belirterek, bu tür projelerin ülkenin yerli teknoloji kapasitesi açısından stratejik bir değer taşıdığını ifade etti.

'Üniversiteler Toplumsal Kalkınmanın En Güçlü Paydaşlarıdır'

Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak ise yaptığı konuşmada üniversitelerin toplumsal gelişime doğrudan katkı sunan kurumlar olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: 'Bilimsel çalışmaların gerçek değerini sahada görmek mümkündür. Bugün burada çiftçimizle aynı ortamda bulunmak, onların ihtiyaçlarını doğrudan dinlemek ve geliştirilen teknolojileri uygulamalı şekilde paylaşmak son derece kıymetlidir. Dijitalleşme süreci tarım ve hayvancılık alanında çok büyük bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Üniversiteler olarak bu dönüşümün merkezinde yer almak ve üreticilerimize rehberlik etmek temel sorumluluklarımız arasında bulunmaktadır.'

Rektör Çakmak, özellikle gençlerin teknoloji atölyelerine gösterdiği ilgiden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bilimsel farkındalığın küçük yaşlardan itibaren güçlendirilmesinin geleceğin üretim modelleri açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Köy Halkından Yoğun İlgi

Program kapsamında köy sakinlerine yönelik aile ve sağlık temalı köy odası sohbetleri gerçekleştirilirken, çocuklara özel teknoloji atölyeleri düzenlendi. Ayrıca Gezici Hayvan Hastanesi aracılığıyla mobil veterinerlik hizmetleri sunularak bölgedeki hayvanların sağlık kontrolleri yapıldı.

Bilimsel bilgi ile toplumsal faydayı bir araya getiren etkinlik, köy halkının yoğun ilgisi ve memnuniyetiyle tamamlanırken; üniversitelerin kırsal kalkınmaya yönelik saha odaklı çalışmalarının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda kurulacak Milli Teknoloji Atölyeleri ile gençlerin hayallerini, fikirlerini ve projelerini gerçeğe dönüştürebilecekleri güçlü bir üretim ve gelişim ekosistemi oluşturulması hedefleniyor. Atatürk Üniversitesi'nde kurulacak Milli Teknoloji Atölyesi ile teknoloji geliştiren, üreten ve ülkenin yarınlarına yön verecek gençlere önemli imkânlar sunulacağı ifade edildi. Milli Teknoloji Atölyesi'nde bilim ve teknoloji yarışmalarına katılan öğrenci takımlarına makine, teknik altyapı, teçhizat ve sarf malzeme desteği sağlanacağı, aynı zamanda yerli ve milli sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının yetişmesine katkı sunulacağı kaydedildi.

'Milli Teknoloji Hamlesi'nin güçlü paydaşlarından biri olmaya devam ediyoruz'

Atatürk Üniversitesi'nin sahip olduğu bilimsel birikim, araştırma altyapısı ve genç potansiyeliyle Milli Teknoloji Hamlesi'nin güçlü paydaşlarından biri olmaya devam ettiğini ifade eden Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, 'Yaklaşık 550 metrekare kullanım alanına sahip olacak Milli Teknoloji Atölyesi, üniversitemiz, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı ve TÜBİTAK tarafından sağlanan toplam 65 milyon TL'lik makine, teçhizat ve sarf malzeme desteği ile çok paydaşlı bir finansman modeli çerçevesinde yürütülmektedir. Bu yönüyle proje, üniversite, kamu kurumları ve bölgesel kalkınma aktörleri arasında iş birliğini güçlendiren stratejik bir yatırım niteliği de taşımaktadır. Atatürk Üniversitesi, 1957 yılında Doğu Anadolu'nun ilim meşalesi olarak kurulurken yalnızca bir eğitim kurumu olmayı değil, bulunduğu coğrafyanın kalkınmasına yön veren, bilgi üreten, medeniyet tasavvurunu geleceğe taşıyan bir merkez olmayı hedeflemiştir. Ancak biz biliyoruz ki köklü olmak geçmişle övünmek değil, geleceği inşa edecek iradeyi taşıyabilmektir. İşte bu nedenle bugün temelini attığımız Milli Teknoloji Atölyesi'ni yalnızca fiziksel bir yapı olarak değerlendirmiyoruz. Burayı fikirlerin projeye, projelerin teknolojiye, teknolojinin ise milli güce dönüştüğü bir üretim üssü olarak görüyoruz. Çünkü artık çağımızda güçlü devlet olmanın yolu bilgiyi tüketen değil üreten, teknolojiyi ithal eden değil geliştiren, geleceği takip eden değil geleceğe yön veren bir anlayıştan geçmektedir' dedi.

'Bilimsel üretkenliğimiz her geçen yıl artıyor'

Üniversitenin bilimsel üretkenliğini her geçen yıl artırdığını belirten Hacımüftüoğlu, 'Bilimsel üretkenliğini her geçen yıl artıran üniversitemiz, bu yıl patent başvurularında devlet üniversiteleri arasında 2'nci, uluslararası patent başvurularında ise 1'inci sırada yer alarak önemli bir başarı göstermiştir. 2025 verilerine göre, sağlık odaklı yapay zekâ teknolojileri alanında ise Türkiye genelinde en fazla patent alan ilk 10 kurum arasında yer alarak bu alandaki rekabetçi gücünü ortaya koymuştur. Dünya Üniversiteleri sıralamasında 800 bandında yer alan, Dünya Asya Üniversiteleri sıralamasında ise ilk 300 arasına giren, yapay zekâ destekli ilaç geliştirmeden biyoteknolojiye, Doğu Anadolu Yüksek Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden uluslararası akademik iş birliklerine uzanan bir üniversiteden bahsediyoruz. Bu güç sadece bir geçmişin şanı değil, geleceğe yürüyüşümüzün güvencesidir. 4. Sanayi Devrimi olarak tanımladığımız bu çağda yapay zekâdan biyoteknolojiye, uzaydan yenilenebilir enerjiye uzanan alanlarda nitelikli insan kaynağı yetiştiren ve teknoloji altyapısı inşa eden ülkeler dünyayı şekillendiriyor. Bilimi ihmal eden, teknolojik dönüşüme seyirci kalan toplumların hem ekonomik güçlerini hem de medeniyet iddialarını yitirdiğini tarih defalarca göstermiştir. Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu sürecin aktif bir parçası hâline gelmiştir. AR-GE harcamalarını 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara taşıyan, AR-GE personel sayısını 29 binden 310 binin üzerine çıkaran bir ülkeyiz artık. Milli Teknoloji Hamlesi, yalnızca bir sanayi politikası değil, bir medeniyet projesidir. 81 ilde 100 Milli Teknoloji Atölyesi hedefiyle yürütülen bu seferberlik, gençlerimizin teorik bilgiyi somut ürünlere, fikirleri geleceğin teknolojilerine dönüştürebileceği mekânların tüm Türkiye'ye yayılması demektir' diye konuştu.

'Öğrencilerimiz, hayallerini burada somuta dönüştüreceklerdir'

Atatürk Üniversitesi olarak gençlerin bilimle buluşmasına önem veren bir anlayışla çalışmalarını sürdürdüklerini ifade eden Hacımüftüoğlu, 'DAYTAM, İlaç, Aşı ve Biyoteknoloji Enstitüsü, Erzurum Bilim Merkezi ile kurduğumuz iş birliklerimiz, her yıl yüzlerce öğrencimizin katıldığı TEKNOFEST'teki başarılarımız bunun somut kanıtlarıdır. Şimdi bu atölye o köklü altyapımıza, gençlerimizin ellerinin toprağa dokunan, devre tasarlayan, prototip üreten, düşüncelerini maddeye dönüştüren yeni bir boyut ekleyecektir. Bu atölyede lise öğrencisinden doktora araştırmacısına kadar geniş bir kitleye CNC tezgâhından 3 boyutlu yazıcılara, elektronik lehimlemeden metroloji araçlarına kadar tasarım ve üretim altyapısı açık olacaktır. Ulusal ve uluslararası bilim ve teknoloji yarışmalarına hazırlanan öğrencilerimiz, hayallerini burada somuta dönüştüreceklerdir' dedi.

Törende Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen ve Erzurum Valisi Aydın Baruş da birer konuşma yaptı. Program, İl Müftüsü Yaşar Çapçı tarafından yapılan duanın ardından temelin atılmasıyla sona erdi. Törene konuşmacıların yanı sıra Erzurum Cumhuriyet Başsavcısı Adem Aydemir, Bölge Adliye Mahkemesi Başsavcısı Ünal Bingül, Yakutiye Belediye Başkanı Mahmut Uçar, İl Emniyet Müdürü Onur Karaburun, İl Jandarma Komutanı Kıdemli Albay Hakan Uğurlu, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA) Genel Sekreteri Oktay Güven, kurum müdürleri, akademisyenler, davetliler ve vatandaşlar katıldı.